Bæn og hugleiðing að morgni dags.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Í þættinum eru atburðir og málefni líðandi stundar skoðaðir í ljósi sögunnar. Umsjón: Vera Illugadóttir.

Þriðji og síðasti þáttur um danska landkönnuðinn Knud Rasmussen og leiðangur hans með grænlenskum ferðafélögum á heimskautaslóðir Kanada.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: mannlegi@ruv.is

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Já það er föstudagur og gul viðvörun í gangi víða. Við látum það ekki á okkur fá og fögnum föstudagsgesti dagsins og sá er dósent við sviðslistadeild Listaháskóla Íslands. Hann er einnig leikstjóri og höfundur, hann stofnaði Leynileikhúsið á sínum tíma og er,eins og vinir hans segja, alltaf önnum kafinn náungi.

Núna í vetur leikstýrði hann leikritinu Mömmó sem sýnt er í Borgarleikhúsinu. Við töluðum við Agnar Jón Egilsson .

Svo er það Matarspjallið og Sigurlaug Margrét Jónasdóttir velti fyrir sér fyndnum mat.

Tónlist í þættinum í dag:

Landbúnaða Lísa/Stuðmenn(Valgeir Guðjónsson)

You make me feel/Jimmy Sommerville

Lithium/Nirvana

MANNLEGI ÞÁTTURINN FÖSTUDAGUR 27.MARS 2026

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUÐMUNDUR PÁLSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Hera Sigurðardóttir kennari í Landakotsskóla talar um þolinmæði.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Formenn Sjálfstæðisflokksins og Miðflokksins gagnrýna fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar harðlega og forseti ASÍ segir fátt í henni koma til móts við almenning.

Hagfræðingur telur skattalækkanir geta verið skammtímalausn til að standast forsenduákvæði kjarasamninga, en leysi ekki einar og sér verðbólguvandann. Pólsk stjórnvöld ætla að lækka virðisaukaskatt á eldsneyti.

Fólkaflokkurinn er sigurvegari lögþingskosninga í Færeyjum. Formaður flokksins er 29 ára og yrði yngsti lögmaður í sögu Færeyja.

Ekkert kom fram við rannsókn sem styður grun um kynferðisbrot gegn leikskólabarni á Akureyri, að sögn lögreglu.

Veðurstofan varar við norðan- og norðvestan hríð víða um land í dag. Ekkert flugveður er á Ströndum svo póstatkvæði í sameiningarkosningum berast ekki með flugi á Gjögur.

Bandaríska stríðsmálaráðuneytið er sagt skoða að senda tíu þúsund hermenn til viðbótar til Mið-Austurlanda. Donald Trump segir friðarviðræður ganga vel en Íranar segja að engar viðræður hafi átt sér stað.

Hljómsveitin Kaleo stefnir að því að halda 20 þúsund manna tónleika á Þingvöllum í sumar. Þjóðgarðsvörður bindur vonir við að tónleikarnir laði að nýja hópa.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Marta Gunnardóttir var 25 ára einstæð móðir þegar hún sendi dóttur sína og son á fósturheimilið til Waltraud Paulsen í Mosfellssveit árið 1974.

Þau bjuggu hjá Waltraud í tvö ár og upplifðu harðræði og ofbeldi sem hefur fylgt þeim æ síðan segir Marta. Börnin voru tveggja og fjögurra ára þegar þau fóru á heimilið. Stúlkan var beitt kynferðisofbeldi og drengurinn var bundinn og honum hótað með stórum hundi.

Þegar Marta áttaði sig á því í hverju börnin hennar höfðu lent talaði hún við barnaverndaryfirvöld í Mosfellssveit.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Pétur Magnússon hittir fólk þar sem það er statt.

Er byggða umhverfið okkar ljótt? Hvernig lætur það okkur líða? Hvers vegna virðist fólk svona ósátt með nýbyggingar? Til að svara þessum spurningum leitum við á stað þar sem fólk hugsar mikið og gagnrýnið um arkítektúr: Arkítektúrdeild Listaháskóla Íslands.

Í dag verjum við deginum með fimm fimmta árs nemum í arkítektúr sem eru að keppast við að klára meistaraverkefnið sitt.

Við ræðum við Evu Lind Elíasdóttur, Svövu Ragnarsdóttur, Kristrúnu Lárusdóttir Hunter, Unu Haraldsdóttur og Joan Tolentino.

Aðrir viðmælendur:

Þórdís Daðadóttir

Ísabella Arnarsdóttir

Urður Ýr Þorsteinsdóttir

Emilía Arnarsdóttir

Karen Ósk Magnúsdóttir

Saule Viktoría Tyschenko

Guja Dögg Hauksdóttir

Veraldarvefur tónlistarinnar. Lagasyrpur héðan og þaðan úr víðri veröld.

Senghor, Sonar and his Troupe - Miva.

Costa, Manecas - Nha mame = My mother.

Super Mama Djombo - Konta muntrus na claro.

Caston, Jean Noël - Ela lia = Too long.

Matrimbala, Gabin, Ricky - Malaso.

Ngema, Mbongeni - Laduma.

Makeba, Miriam - Malayisha.

Paunovic, Jovan - Pe picior.

Bulgarian Voices Angelite, The - Zaro mome.

Fanfara Tirana - Zanin mos ta nij = I want to hear your voice.

Salec, Naha - A pesar de las heridas.

Malouma - Yarab.

Almeida, Leonel - Ti jom póca.

Við heyrum aftur sögurnar sem sagðar voru í þáttaröðinni Sögum af landi, sem var á dagskrá Rásar 1 frá árinu 2015-2023. Þar var flakkað um landið, rætt við fólk sem hafði sögur að segja, kynntir voru áhugaverðir staðir og fréttamál líðandi stundar skoðuð - oft með nýjum augum. Efni í þættina unnu frétta- og dagskrárgerðarfólk RÚV um allt land.

Umsjón: Gígja Hólmgeirsdóttir

Útvarpsfréttir.

Vínil plata úr safninu dregin fram og spiluð í heild.

Vínill vikunnar að þessu sinni er Bísar í banastuði með hljómsveitinni Kamarorghestar sem kom út 1981.

Á áttunda og níunda áratug síðustu aldar varð Kaupmannahöfn að einskonar listamiðstöð fyrir tilraunaglaða Íslendinga, enda var þar fjölmennt íslenskt samfélag. Stór hluti Íslendinganna dvaldi þar við nám í nokkur ár og sneri svo heim, en allmargir ílentust þar fyrir ýmsar sakir, þar á meðal fjölmargir listamenn sem kunnu betur við sig í fjölmenni stórborgarinnar en í smábænum Reykjavík sem þá var. Þar starfaði um tíma hljómsveitin Kamartorghestar sem átti rætur í íslenskri kommúnu.

Skammt fyrir utan Hveragerði, nánar tiltekið í Gljúfurárholti í Ölfusi, stóð hús sem vinnuflokkar sem reistu Búrfellslínu snemma á áttunda áratugnum höfðu á leigu og fékk fljótlega nafnið Skúnkurinn. Í kjölfar þeirra tóku aðrir við leigunni og þar varð til listamannakommúna með tilraunahljómsveit sem notaði heimatilbúin hljóðfæri, aðallega slagvek, og söng mikið að sögn Benónýs Ægissonar, eins stofnanda hennar og helsta textasmið. Upprunalega hét hljómsveitin Hin kvalráða meginuppistaða Kamarorghesta Jónasar Vest og starfaði frá 1972 til 1976.

Eins og Benóný rakti söguna í viðtali við Stúdentablaðið 1980 hélt hann til Kaupmannahafnar 1976 og starfaði þar með hljómsveitinni Krauku, í leikhópi og með hljómsveitinni Bláklukkum. Meðal annars var settur upp kabarettinn Ósjálfráðir fjörkippir sem sýndur var víða í Danmörku og Svíþjóð og í framhaldinu voru Kamarorghestarnir endurreistir af Benóný með nýjum mannskap, en með honum í nýrri útgáfu sveitarinnar voru Kristján Pétur Sigurðsson, Kristján Þór Sigurðsson, Björgúlfur Egilsson og Lísa Pálsdóttir.

Hljómsveitin kom fyrst fram undir nafninu Kamarorghestar Jónasar Vest og setti meðal annars upp óperettuna Skeifu Ingibjargar í Félagsstofnun stúdenta í Reykjavík 1978, en kveikjan að því verki var mynd af Ingibjörgu Einarsdóttur sem beið árum saman í festum eftir Jóni Sigurðssyni og reyndi ekki að leyna gremjuskeifunni, eins og segir í söngtexta í óperettunni, enda var hann orðinn hinsegin.

Í viðtali við Kamarorghesta Jónasar Vest í Þjóðviljanum haustið 1979 segjast sveitarmenn spila það sem þeir kalla frírokk: „Við höfum skapað nýja músíkstefnu, sem heitir frírokk. Það þýðir að hver og einn spilar nokkurn veginn það sem hann filar, utan um vissa beinagrind að lagi.“

Benóný flutti aftur til Íslands 1980 og stofnaði þar hljómsveitina Orghestarnir, en Kamarorghestar héldu sínu striki í Kaupmannahöfn og voru iðnir við spilamennsku í Danmörku næstu árin. 1981 var tekin ákvörðun um hljóðrita plötu og til að gefa út heima á Íslandi og Kamaororghestar heimsóttu Ísland í fyrsta sinn sumarið 1981. Fyrstu tónleikarnir voru í Iðnó 23. júlí og á næstu vikum lék sveitin víða. Tónleikum hennar var almennt vel tekið og plötunni var líka vel tekið þegar hún loks kom út í október.

Í kynningu á plötunni frá þessum tíma kemur fram að hún fjalli í stuttu máli um það hvernig dagur í Kamarorgbæli gengur fyrir sig. Hvað tónlistina varðar þá segir í frétt í Dagblaðinu í október 1982 að sérfræðingum beri ekki saman um hvort músíkin sé rokk, pönk, nýbylgja, blús, sinfónía eða skallapopp, þó að Kamarorghestar sjálfir segi hana skallapönk propaganda.

Bísar í banastuði þótti nokkur tíðindi í íslenskri útgáfu, enda var tónlistin mjög á skjön við flest það sem gefið var út um þessar mundir á Íslandi, því risin var pönkbylgja. Henni var líka almennt vel tekið og í umsögn Andreu Jónsdóttur um plötuna í Þjóðviljanum sagði hún að lög þeirra Kamarorghesta féllu mjög vel að anda hvers texta og á plötunni væri að finna rokk, nýbylgju og ballöður. Í dómnum kemur líka fram að hljómsveitin syngi tæpitungulausar en forráðamenn Útvarps þoli, en í laginu Samviskubit syngur Lísa Pálsdóttir um að fá sér á snípinn, sem þótti óviðurkvæmilegt og varð til þess að bannað var að spila lagið í útvarpinu.

Á plötunni skipa Karmaorghesta Björgúlfur Egilsson, sem leikur á bassa og syngur, Gísli Víkingsson leikur á hljómborð, Guðmundur Einarsson annast hljóð og blöndun, Kristján Pétur Sigurðsson syngur, Kristján Þór Sigurðsson leikur á gítar, Lísa Pálsdóttir syngur, Ólafur Sigurðsson leikur á trommur, Þorbjörn Erlingsson á flautu og gítar og syngur líka og blandar og Björg Rafnsdóttir raddar.

Eggert Sigurðsson er skráður velgjörðarmaður og heillakall og Sören Hansen er skráður fyrir upptökum og blöndun.

Platan var tekin upp í Hookfarm-hljóðverinu í Kaupmannahöfn í apríl til maí 1981. Öll lög og textar eru eftir Kamarorghestana nema textinn við Nebbann er eftir Magneu J. Matthíasdóttur.

Umslag plötunnar þótti einkar vel heppnað en Haraldur Örn Jónsson og Pía Rakel Sverrisdóttir tóku ljósmyndir og önnuðust útlit umbúða.

Rætt um menningarvikuna sem er að líða og það sem er efst á baugi og framundan um helgina.

Fréttir

Fréttir

Formaður Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi segir stöðuna í greininni sterka. Mikil óvissa sé þó vegna umróts á alþjóðavettvangi.

Gæða- og eftirlitsstofnun velferðarmála segir misbrest hafa orðið í vinnslu þónokkurra mála hjá barnaverndarþjónustu Reykjanesbæjar.

Erlendri snekkju sem meinuð var hafnarkoma síðustu helgi á Akureyri var í dag leyft að taka olíu og sækja vistir í landi undir eftirliti lögreglu.

Stjórnarmyndunarviðræður í Danmörku eru hafnar. Búist er við að þær verði flóknar enda hvorki vinstri- né hægriblokkin á Stórþinginu með meirihluta. Lars Løkke Rasmussen er sem fyrr í lykilstöðu.

Skýrari forgangsröðun og meira svigrúm til að ná niður verðbólgu vantar í fjármálaáætlun að mati Lilju Alfreðsdóttur. Hún segir þörf á alvöru efnahagsaðgerðum.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Fjallað verður um skrifborðsæfinguna Winter Storm 2030 sem haldin er á vegum Nato í París,þar verður unnið úr sviðsmyndum um það hvernig átök í norðri gætu hafist og þróast, og ekki síst hvernig bregðast ætti við og berjast við ískaldar aðstæður á norðurslóðum. Við fjöllum líka um beinagrind sem fannst nýverið og er talin vera af einni fræknustu hetju franskra bókmennta. Og svo eru það strandsiglingarnar og hvað þarf til að þær hefjist að nýju

Brot úr Morgunvaktinni.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Í þættinum hljóma lög við ljóð eftir bræðurna frá Vaðbrekku í Hrafnkelsdal í Jökulsárhlíð, þá Hákon og Ragnar Inga Aðalsteinssyni. Einar Bragi Bragason gerði plötuna Skuggar árið 2007 sem inniheldur lög hans við ljóð Hákonar Aðalsteinssonar. Leikin eru lögin Móðir jörð, Skuggar og Nú er allt svo hljótt. Jón Ingi Arngrímsson og hljómsveitin Nefndin gerðu plötuna Augnablik árið 2010 þar sem finna má frumsamin lög við ljóð Hákonar Aðalsteinssonar. Leikin eru lögin Álfasaga og Augnablik. Bjarni Hafþór Helgason hefur samið nokkur lög við ljóð Ragnars Inga Aðalsteinssonar, þar á meðal eru lögin Dalurinn minn, Jörð, Ástir og Jarðrím. Síðasta lag þáttarins er Pípan (Ástarljóð) sem hljómsveitin 7und flytur en ljóðið er eftir Ragnar Inga Aðalsteinsson. Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Samantekt hvers þema (fimm þátta) úr örþáttaröðinni.

Upprifjun úr Uppástandi frá því í ágúst 2022. Sunna María Schram, Kári Tulinius, Halldóra Hanna Halldórsdóttir, Sigurður Arent og Ólöf Ingólfsdóttir fjalla um upphaf.

Pétur Magnússon hittir fólk þar sem það er statt.

Er byggða umhverfið okkar ljótt? Hvernig lætur það okkur líða? Hvers vegna virðist fólk svona ósátt með nýbyggingar? Til að svara þessum spurningum leitum við á stað þar sem fólk hugsar mikið og gagnrýnið um arkítektúr: Arkítektúrdeild Listaháskóla Íslands.

Í dag verjum við deginum með fimm fimmta árs nemum í arkítektúr sem eru að keppast við að klára meistaraverkefnið sitt.

Við ræðum við Evu Lind Elíasdóttur, Svövu Ragnarsdóttur, Kristrúnu Lárusdóttir Hunter, Unu Haraldsdóttur og Joan Tolentino.

Aðrir viðmælendur:

Þórdís Daðadóttir

Ísabella Arnarsdóttir

Urður Ýr Þorsteinsdóttir

Emilía Arnarsdóttir

Karen Ósk Magnúsdóttir

Saule Viktoría Tyschenko

Guja Dögg Hauksdóttir

Skáldsaga Halldórs Laxness um hinn 18 ára gamla Stein Elliða kom út árið 1927 þegar Halldór var sjálfur 25 ára gamall.

Þessi saga um leit ungs manns að eigin lífsskoðunum þótti marka tímamót í íslenskri bókmenntasögu.

Valdimar Örn Flygenring las söguna fyrir útvarpið árið 1991.

Í 5., 6. og 34. lestri les Bára Lyngdal Magnúsdóttir ásamt Valdimar Erni og í 7. og 8. lestri les Guðrún S. Gísladóttir ásamt Valdimar.

frá Veðurstofu Íslands

Svanhildur Óskarsdóttir les sálmana í hljóðritun frá árinu 1998.

Árið 1944 var tekinn upp sá siður hjá Ríkisútvarpinu að lesa alla Passíusálma Hallgríms Péturssonar á föstunni.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: mannlegi@ruv.is

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Já það er föstudagur og gul viðvörun í gangi víða. Við látum það ekki á okkur fá og fögnum föstudagsgesti dagsins og sá er dósent við sviðslistadeild Listaháskóla Íslands. Hann er einnig leikstjóri og höfundur, hann stofnaði Leynileikhúsið á sínum tíma og er,eins og vinir hans segja, alltaf önnum kafinn náungi.

Núna í vetur leikstýrði hann leikritinu Mömmó sem sýnt er í Borgarleikhúsinu. Við töluðum við Agnar Jón Egilsson .

Svo er það Matarspjallið og Sigurlaug Margrét Jónasdóttir velti fyrir sér fyndnum mat.

Tónlist í þættinum í dag:

Landbúnaða Lísa/Stuðmenn(Valgeir Guðjónsson)

You make me feel/Jimmy Sommerville

Lithium/Nirvana

MANNLEGI ÞÁTTURINN FÖSTUDAGUR 27.MARS 2026

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUÐMUNDUR PÁLSSON

Rætt um menningarvikuna sem er að líða og það sem er efst á baugi og framundan um helgina.