Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Það styttist í sveitarstjórnakosningarnar. Víða eru þrír, fjórir, fimm listar í boði - sums staðar bara einn og sjálfkjörið, Flest framboð eru í Reykjavík, ellefu talsins. Svo er persónukjör í nokkrum sveitarfélögum.

Sigurður Árnason hefur mikinn áhuga á kosningunum og kosningum almennt. Hann heldur úti vef sem nefnist kosningasaga þar sem ógrynni upplýsinga og fróðleiks er að finna. Hann kom til okkar.

Það styttist líka í að Heimsmeistaramótið í fótbolta hefjist. Fyrsti leikur fer fram 11. júní. Í aðdraganda móts ætlar Illugi Jökulsson að fjalla um þátttökuþjóðirnar og -liðin á Morgunvaktinni; hann beinir sjónum að því skrítna og sérstaka, og segir sögur sem ekki rata í íþróttafréttirnar. Mestur tími fór í dag í að tala um Curacao sem er á HM í fyrsta sinn.

Svo var Arthur Björgvin Bollason með okkur í Berlínarspjalli. Stjórnmál, fækkun barneigna og hvalurinn Timmy voru á dagskrá.

Tónlist:

Benni Hemm Hemm, Kórinn - Valið er ekkert.

Teitur Magnússon, Hildur - Mónika.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: mannlegi@ruv.is

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Á morgun verður haldið málþing um læsi og námsorðaforða, að frumkvæði Íslenskrar málnefndar, þar sem farið verður yfir stöðu mála í íslenskukennslu. Þar verða flutt erindi þar sem meðal annars verður skoðað hrakandi læsi nemenda, staða barna með íslensku sem annað mál og hvernig sé gagnlegt að styðja kennara í þessum flóknu verkefnum og hvers konar verkefni virka. Doktor Sigríður Ólafsdóttir, dósent við Menntavísindasvið HÍ og dr. Elín Þöll Þórðardóttir, sem starfar við McGill háskóla í Quebec í Kanada og kennir talmeinafræði hjá HÍ, komu í þáttinn og sögðu betur frá stöðunni.

Á morgun verða einnig tónleikar í Hjallakirkju í Kópavogi þar sem tónlistin úr tölvuleiknum Minecraft verður flutt á orgel og píanó. Kristján Hrannar Pálsson organisti kirkjunnar leiðir tónleikana ásamt píanónemendum úr Tónlistarskóla Kópavogs. Hann segir að þetta sé sennilega í fyrsta skipti sem þessi tónlist sé flutt í lifandi flutningi á Íslandi. Kristján segir að börn geti uppgötvað klassíska tónlist og klassísk hljóðfæri í gegnum tölvuleiki og að píanónemendur um víða veröld biðji oft um að fá að spila þessa tónlist. Við hittum Kristján Hrannar við orgelið í Hjallakirkju.

Svo var það Heilsuvaktin með Helgu Arnardóttur. Það er líf eftir geðrof, segir Anna María Jónsdóttir sem greindist fyrir rúmu ári með geðhvarfasýki eða bipolar eins og sjúkdómurinn er oftast kallaður. Anna sem er rúmlega fertug segir margt í sínum lífstíl hafa hjálpað sér til að lifa góðu lífi með geðhvörf. Hún nefnir fyrst og fremst hugleiðslu sem hún stundar daglega og jafnvel oftar, auk þess sem hún hreyfir sig mikið, passar sykurneyslu og borðar næringarríkan mat. Hún segist einnig vera heilög með svefninn og setur sér markmið um að ná alltaf 8 tíma nætursvefni. Helga ræddi við Önnu Maríu í kaldri vorgolunni á dögunum.

Tónlist í þættinum í dag:

Í fjarlægð - Björgvin Halldórsson (Karl O. Runólfsson, texti Cæsar, eða Valdimar Hólm Hallstað)

Vor í Vaglaskógi / Vilhjálmur Vilhjálmsson (Jónas Jónasson, texti Kristján frá Djúpalæk)

Minecraft / C418 (Danieal Rosenfeld)

Allt í gúddí / Ólöf Arnalds (Ólöf Arnalds)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Forseti Úkraínu segir kaldhæðnislegt að Rússlandsher hafi drepið fimm í loftárásum í nótt á sama tíma og stjórnvöld þar vilji vopnahlé til að þess að halda hersýningu. Ríkin tvö hafa lýst hvort sínu vopnahléinu, sem eiga ekki að byrja á sama tíma.

Aðalsamningamaður Írans fullyrðir að Íranar séu rétt að byrja í viðureigninni um Hormússund. Íranar viti fullvel að óbreytt ástand sé óþolandi fyrir Bandaríkin.

Lesendur Rúv punktur is geta mátað skoðanir sínar við frambjóðendur og flokka til að auðvelda ákvörðunina í kjörklefanum 16. maí. Yfir tólfhundruð frambjóðendur hafa svarað kosningaprófi RÚV sem er sérsniðið að 50 sveitarfélögum.

Fjármálaráðherra telur að lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti hafi þegar skilað sér til neytenda og á von á að hún dragi úr verðbólgu.

Ef allt gengur að óskum siglir Herjólfur til Landeyjahafnar síðdegis. Höfnin hefur verið lokuð mestallt árið vegna sandburðar.

Maður sem keyrði inn í hóp af fólki í Leipzig í gær hafði verið vistaður á lokaðri geðdeild í Saxlandi. Minningarathöfn var haldin í borginni í morgun um þau sem létust.

Það er kuldi í veðurkortunum næstu daga og hluti landsmanna þarf að aka með gát, þar sem vetrarfærð er á vegum. Engar tveggja stafa tölur eru í veðurspánni, svo langt sem hún nær.

Franskur bjór með sítrónubragði er nánast uppseldur eftir að Yoko Ono krafðist þess að framleiðslu hans yrði hætt - henni mislíkaði nafnið John Lemon.

Það ræðst ekki fyrr en í oddaleik hvort Valur eða FH verður Íslandsmeistari karla í handbolta. FH vann tvíframlengdan leik liðanna í gærkvöld.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Í viðtali við breska viðskiptablaðið Financial Times í lok apríl sagði Costas Kadis, sjávarútvegsstjóri Evrópusambandsins, að ambandið gæti boðið Íslandi undanþágur frá fiskveiðistefnu sambandsins til að flýta fyrir umsóknarferli Íslands að sambandinu. Álíka skýr skilaboð frá stjórnendum sjávarútvegsmála hjá Evrópusambandinu hafa ekki komið frá þeim nýlega. Costas Kadis sagði orðrétt að klárlega væri svigrúm fyrir sveigjanleika í viðræðunum.

En hvað þýðir þetta hugtak sveigjanleiki, eða flexibility á ensku, í þessu samhengi? Í lok ágúst fer fram þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið. Ef samþykkt verður að hefja þessar aðildarviðræður aftur í þjóðaratkvæðagreiðslunni munu þær fara í gang og semja þarf um mikilvæg mál eins og sjávarútveg.

Rætt er við lögfræðingana Gunnar Þór Pétursson. sem er sérfræðingur í Evrópurétti, og Bjarna Má Magnússon, sem er sérfræðingur í hafrétti, um hvað kunni að felast í þessum mögulegu undanþágum.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Í safnvarpinu Sögur úr raunveruleikanum leita dagskrárgerðarmenn uppi sannar sögur úr íslenskum samtíma.

Í dag heyrum við frásögn konu sem tók þá afdrifaríku en sjálfstæðu ákvörðun að selja aðgang að líkama sínum. Um 20 ár eru liðin. Þó tími hennar í vændi hafi aðeins varað um sex mánaða skeið hefur hann markað líf hennar allar götur síðan.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Eygló Höskuldsdóttir Viborg er hámenntað tónskáld sem samið hefur ýmiskonar tónverk uppúr hljómrænum hugmyndurm og líka eftir pöntun. Hún á sér líka aukasjálf, Alter Eygló, sem fann sig á karókíbar í New York og semur karaókílög.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Öðru sinni er borið niður í ævisögu Jónu Sigríðar Jónsdóttur (1899-1997) sem jafnan var frá fullorðinsárum kölluð Trippa-Sigga. Nú segir frá unglingsárum hennar á Snæfellsnesi en síðan vist hennar í Reykjavík, þar sem kunni vel við sig en varð líka fyrir hinni dýpstu sorg.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Nokkur vel valin lög

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Tónleikur er þáttur um tónlistarstefnur og tónlistarfræði, tónlistarmenn, tónskáld og tónlistarflytjendur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Áður á dagskrá veturinn 2008-2009

Í Tónleik að þessu sinni verður leikin tónlist eftir Alban Berg. Fyrst munu hljóma tveir kaflar úr Lýrískri svítu frá árunum 1925-26, en hún markar meðal annars upphaf tólftónatækninnar í verkum Bergs.Síðan verður fluttur fiðlukonsert Albans Bergs, en á undan honum heyrist kórall úr kantötu nr. 60 eftir J.S. Bach, sem Berg notaði sem efnivið í konsertinn.

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Í safnvarpinu Sögur úr raunveruleikanum leita dagskrárgerðarmenn uppi sannar sögur úr íslenskum samtíma.

Í dag heyrum við frásögn konu sem tók þá afdrifaríku en sjálfstæðu ákvörðun að selja aðgang að líkama sínum. Um 20 ár eru liðin. Þó tími hennar í vændi hafi aðeins varað um sex mánaða skeið hefur hann markað líf hennar allar götur síðan.

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1988

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Fagurt mannlíf. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson byrjar lesturinn.

Þátturinn var fyrst á dagskrá 13. apríl 1988.

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: mannlegi@ruv.is

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Á morgun verður haldið málþing um læsi og námsorðaforða, að frumkvæði Íslenskrar málnefndar, þar sem farið verður yfir stöðu mála í íslenskukennslu. Þar verða flutt erindi þar sem meðal annars verður skoðað hrakandi læsi nemenda, staða barna með íslensku sem annað mál og hvernig sé gagnlegt að styðja kennara í þessum flóknu verkefnum og hvers konar verkefni virka. Doktor Sigríður Ólafsdóttir, dósent við Menntavísindasvið HÍ og dr. Elín Þöll Þórðardóttir, sem starfar við McGill háskóla í Quebec í Kanada og kennir talmeinafræði hjá HÍ, komu í þáttinn og sögðu betur frá stöðunni.

Á morgun verða einnig tónleikar í Hjallakirkju í Kópavogi þar sem tónlistin úr tölvuleiknum Minecraft verður flutt á orgel og píanó. Kristján Hrannar Pálsson organisti kirkjunnar leiðir tónleikana ásamt píanónemendum úr Tónlistarskóla Kópavogs. Hann segir að þetta sé sennilega í fyrsta skipti sem þessi tónlist sé flutt í lifandi flutningi á Íslandi. Kristján segir að börn geti uppgötvað klassíska tónlist og klassísk hljóðfæri í gegnum tölvuleiki og að píanónemendur um víða veröld biðji oft um að fá að spila þessa tónlist. Við hittum Kristján Hrannar við orgelið í Hjallakirkju.

Svo var það Heilsuvaktin með Helgu Arnardóttur. Það er líf eftir geðrof, segir Anna María Jónsdóttir sem greindist fyrir rúmu ári með geðhvarfasýki eða bipolar eins og sjúkdómurinn er oftast kallaður. Anna sem er rúmlega fertug segir margt í sínum lífstíl hafa hjálpað sér til að lifa góðu lífi með geðhvörf. Hún nefnir fyrst og fremst hugleiðslu sem hún stundar daglega og jafnvel oftar, auk þess sem hún hreyfir sig mikið, passar sykurneyslu og borðar næringarríkan mat. Hún segist einnig vera heilög með svefninn og setur sér markmið um að ná alltaf 8 tíma nætursvefni. Helga ræddi við Önnu Maríu í kaldri vorgolunni á dögunum.

Tónlist í þættinum í dag:

Í fjarlægð - Björgvin Halldórsson (Karl O. Runólfsson, texti Cæsar, eða Valdimar Hólm Hallstað)

Vor í Vaglaskógi / Vilhjálmur Vilhjálmsson (Jónas Jónasson, texti Kristján frá Djúpalæk)

Minecraft / C418 (Danieal Rosenfeld)

Allt í gúddí / Ólöf Arnalds (Ólöf Arnalds)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Oddvitar allra framboða til sveitastjórna mætast í umræðuþætti í aðdraganda kosninga 2026.

Átta listar eru í framboði á Akureyri fyrir sveitarstjórnarkosningar í vor. Oddvitar þeirra mætast í umræðum. Þátttakendur eru Þórhallur Jónsson, Akureyrarlistanum, Sunna Hlín Jóhannesdóttir, Framsóknarflokki, Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir, Viðreisn, Berglind Ósk Gunnarsdóttir, Sjálfstæðisflokki, Óðinn Svan Óðinsson, L-listanum, Hlynur Jóhannsson, Miðflokki, Sindri S. Kristjánsson, Samfylkingu og Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir, Vinstrihreyfingarinnar-grænt framboð.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.