Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Bandaríkin eru 250 ára á morgun, 4. júlí. Við spurðum Guðmund Hálfdánarson, prófessor emeritus í sagnfræði, hvenær þau urðu að því stórveldi og ríki sem við þekkjum í dag. Þá ræddi Guðmundur um stöðu ríkisins á þessum tímamótum.

Gunnsteinn Ólafsson tónskáld var í símanum frá Siglufirði, þar sem Þjóðlagahátíðin fer nú fram. Gunnsteinn er listrænn stjórnandi hátíðarinnar og sagði okkur frá. Það setur svip sinn á hátíðina í ár að haldið er samhliða upp á 20 ára afmæli Þjóðlagaseturs séra Bjarna Þorsteinssonar.

Magnús Lyngdal var svo með okkur í síðasta hluta þáttarins og fjallaði um sígilda tónlist. Eða öllu heldur sögur um samskipti og samskiptaörðugleika í heimi klassískrar tónlistar.

Tónlist:

Brimkló - Upp í sveit.

Melchior - Steinn.

07:30

Útvarpsfréttir.

.

08:30

Í þættinum eru atburðir og málefni líðandi stundar skoðaðir í ljósi sögunnar. Umsjón: Vera Illugadóttir.

Í þættinum er fjallað um borgina sögufrægu Timbúktú í norðanverðu Malí. Þegar vígamenn íslamista tóku borgina yfir á vormánuðum 2012 tókst bókavörðum borgarinnar á nær ótrúlegan hátt að forða þúsundum ómetanlegra fornhandrita frá glötun.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Ferðalög og útivist, fróðleikur og skemmtun, fólk og náttúra, fjöll og firnindi og sitthvað fleira. Sól og tónlist í Sumarmálum í allt sumar.

Það vakti athygli að 17 ára piltur Einar Dagur Brynjarsson hjólaði hringinn í kringum landið, um 1300 kílómetra á 10 dögum, til styrktar Barnaspítala Hringsins. Og þetta er ekki í fyrsta sinn sem Einar Dagur hjólar fyrir Hringinn, en fyrir tveimur árum hjólaði hann ásamt vini sínum frá Reykjavík til Akureyrar. Hjólaferðin var afar krefjandi og mótvindur stóran hluta leiðarinnar. Með í för voru vinkonur Einars og afi Einars, Einar J. Hilmarsson sem keyrði á húsbíl eftir honum. Ástæðan fyrir þessu framtaki Einars Dags er sú að hann fæddist lungnaveikur og þurfti á aðstoð að halda á Barnaspítala Hringsins. Þeir Einar Dagur og afi Einar komu í þáttinn í dag og sögðu okkur alla ferðasöguna.

Og svo var auðvitað fugl dagsins á sínum stað.

Tónlistin í þættinum:

Sól bros þín / Bubbi (Bubbi)

Ég fer á Landrover frá Mývatni á Kópasker / Helgi Björnsson (Guðmundur Óskar Guðmundsson og Helgi Björns, texti Atli Bollason og Helgi Björnsson)

Stingum af / Mugison (Örn Elías Guðmundsson)

Fly Me to the Moon / Diana Krall (Bart Howard)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fullt af spurningum, fullt af svörum!

Krakkar á öllum aldri spyrja spurninga um allt milli himins og jarðar og sérfræðingar svara.

Er eitthvað sem þig langar til að vita? Taktu upp spurninguna þína, mundu eftir að segja okkur nafnið þitt og aldurinn (þarf ekki að vera fullt nafn) og sendu í tölvupósti á hvadviltuvita@ruv.is.

Umsjón: Hera Guðmundsdóttir.

Dagur Atli, 12 ára, spyr hver sé erfiðasta íþróttagreinin. En hvað er erfitt við íþróttir? Stefán Pálsson sagnfræðingur svarar.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Rífa á stóran hluta stúku Laugardalslaugar. Stúkan, sem er þekkt kennileiti í höfuðborginni, er talin hættuleg. Verkfræðingar hvetja til tafarlausra aðgerða.

Varnarmálaráðherra Bandaríkjanna var gerður afturreka með róttækar hugmyndir um að stórfækka hermönnum í Evrópu, segir í Wall Street Journal. Marco Rubio, utanríkisráðherra og þjóðaröryggisráðgjafi, er sagður hafa stigið á bremsuna.

Unnið er að því að rífa íbúðahús við Víkurbraut í Grindavík. Húsin við götuna eru nánast öll ónýt eftir jarðhræringar. Við ræðum við nýráðinn bæjarstjóra í fréttatímanum.

Vegagerðin hefur lokað hluta vegarins yfir Kjöl vegna rútu sem situr föst í eðju. Fjallvegir eru víða blautir og óvíst hvenær hægt verður að opna Sprengisand.

Þrátt fyrir neikvæða umræðu um samgöngur til og frá Vestmannaeyjum á bæjarstjórinn von á þúsundum gesta á Goslokahátíð um helgina.

Tónlistarkonan Taylor Swift og íþróttamaðurinn Travis Kelce eru sögð ætla að ganga í það heilaga í New York í kvöld. Brúðkaup aldarinnar, segja sérfróðir.

Eftir tap fyrir Ítalíu í gærkvöld verður íslenska karlalandsliðið í körfubolta að sigra Bretla ytra á sunnudag til að eiga möguleika á að komast á HM.

Illugi Jökulsson gramsar í safnakosti Ríkisútvarpsins.

Árið 1955 flutti Sigurður Jónsson á Brún (1898-1968) erindi sem hann nefndi Minning hests. Þar sagði hann á hjartnæman hátt frá ævi síns eftirlætis hests allt frá því að hesturinn fæddist í Blöndudal árið 1904 og þar til hann var felldur, Sigurði til óblandinnar sorgar.

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Veraldarvefur tónlistarinnar. Lagasyrpur héðan og þaðan úr víðri veröld.

Abeid, Hadhoum - Se alarga la noche.

Hespèrion XXI - Der makam-? Hüseyni Semâ'i.

Greisha, Salwa Abou, Ezzayakoum - Wainek.

Dimensión Latina - Gavilan.

Mendoza, Lydia - Un nuevo amanecer.

Listafólk frá Bólivíu - Wara.

Nasibov, Edalat - Fakhri Havasi.

Meteku, Teshome - Mot adeladlogn.

Super Mama Djombo - Fidjo di mi.

Tarika - Sento.

Hijas del sol - Ö wató wa baye = The ship of man.

Uwaifo, Victor - Idogo.

Við heyrum aftur sögurnar sem sagðar voru í þáttaröðinni Sögum af landi, sem var á dagskrá Rásar 1 frá árinu 2015-2023. Þar var flakkað um landið, rætt við fólk sem hafði sögur að segja, kynntir voru áhugaverðir staðir og fréttamál líðandi stundar skoðuð - oft með nýjum augum. Efni í þættina unnu frétta- og dagskrárgerðarfólk RÚV um allt land.

Umsjón: Gígja Hólmgeirsdóttir

Þáttur frá 21. maí 2017. Þema þáttarins voru söfn.

Útvarpsfréttir.

Vínil plata úr safninu dregin fram og spiluð í heild.

Vínill vikunnar þessa viku, og næstu reyndar líka, er helgaður 50 ára afmælisplötu Félags íslenskra hljómlistarmanna sem kom út síðla árs 1982.

Félag íslenskra hljómlistarmanna, FÍH, er stéttarfélag tónlistarmanna, stofnað að frumkvæði þeirra Bjarna Böðvarssonar og Þórhalls Árnasonar 28. febrúar 1932. Í febrúar 1982 var fimmtíu ára afmæli félagsins fagnað með viku tónlistarhátíð þar sem íslensk tónlistarsaga var rifjuð upp á fjölda tónleika víða á Stór-Reykjavíkursvæðinu, á skemmtistöðum og sjúkrastofnunum. Hátíðin var tekin upp og gefin út á tvöfaldri hljómplötu seinna á afmælisárinu.

Í dag hlýðum við á fyrri plötu albúmsins, A og B hlið, sem segja má að spanni tónlist frá upphafi tuttugustu aldar vel fram á sjötta áratug aldarinnar, en í næstu viku bregðum við seinni plötunni undir nálina og hlýðum á tónlist frá sjöunda og áttunda áratugnum.

A-hlið fyrri plötu afmælisútgáfunnar hefst með laginu Á persnesku markaðstorgi í flutningi útvarpshljómsveitar í anda Þórarins Guðmundssonar. Þá leikur danshljómsveit í anda Bjarna Böðvarssonar Little Brown Jug, Hljómsveit Jónatans Ólafssonar flytur valsasyrpu, Hljómsveit Aage Lorange Tanze Möchte Ich, Dixieland-hljómsveit Árna Ísleifssonar At a Georgia Camp Meeting, Hljómsveit Grettis Björnssonar If I Had You og Haukur Morthens og hljómsveit Fjörlaufa smára. Lagið Komdu fljótt, kæra vor sem Ásgeir Sverrisson og hljómsveit fluttu komst ekki fyrir vegna plássleysis.

B-hliðin hefst með því að K.K. sextettinn flytur Isn't It Romantic og Hyllingu no 1 (Sunday Kind Of Love), Hljómsveit Braga Hlíðberg Bændapolka, Árni Elfar og hljómsveit East Of The Sun, Hljómsveit Björns R. Einarssonar Chi, Baba, Chi Baba, Hljómsveit Karls Lilliendahl Manstu vinur, Sextett Ólafs Gauks lögin Segðu ekki nei, Bjössi á Hól og Þú ert minn súkkulaðís og Ragnar Bjarnason og Jón Sigurðsson syngja Úti í Hamborg. Lokalag plötunnar, Vor við flóann með Hljómsveit Ragnars Bjarnasonar, komst ekki fyrir vegna plássleysis.

Hlustendur læðast í kringum menn og málefni í leit að hugljómunum, nýjum sjónarhornum og sögum sem skipta máli.

Umsjónarmaður er Anna Marsibil Clausen.

„Heima er best" segir útsaumurinn og ekki lýgur hann. Fyrirbærinu „heima" fylgja hinsvegar ótal tilfinningar og að „eiga heima" einhversstaðar snýst ekki bara um búsetu heldur það að tilheyra. En hvað ef fólk gerir ósjálfrátt ráð fyrir því að þú sért útlendingur? Grár köttur tekur fyrir hugtakið „heima" útfrá sögu leikkonunnar Maríu Thelmu Smáradóttur.

Umsjón: Anna Marsibil Clausen.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Sérfræðingur við íhaldssama hugveitu í Washington ráðleggur íslenskum stjórnvöldum að rækta áfram sambandið við embættismenn og stjórnmálamenn í Bandaríkjunum, en ekki endilega æðstu leiðtoga landsins. Hann telur að NATO lifi af ólgusjó.

Leiðtogafundur NATO-ríkjanna hefst í Ankara í Tyrklandi eftir helgi. Björn Malmquist verður þar og fer yfir hverju er við að búast.

Rétt þjónusta á réttum stað. Þetta er eitt af leiðarstefjum lýðheilsu- og heilbrigðisstefnu íslenskra stjórnvalda. En það vantar töluvert upp á að þetta sé haft að leiðarljósi í heilbrigðisþjónustu við fólk sem býr við heimilisleysi. Rætt við Kristínu Pálsdóttur, framkvæmdastjóra Rótarinnar.

Brot úr Morgunvaktinni.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Leikin eru lög frá ýmsum tímum sem hafa verið sungin við ljóð austfirska skáldsins og bóndans Pál Ólafssonar. Ólafur Þórarinsson syngur Sumarkveðju, Ingibjörg Þorbergs og Smárakvartettinn í Reykjavík syngja Hríslan og lækurinn, Tendra flytur Lóan er komin, Felix Bergsson og Valgerður Guðnadóttir syngja Ég skal kveða og kveða nóg, Ragnheiður Ólafsdóttir syngur Sæll var ég þá, Klara Ósk Elíasdóttir syngur Sofðu blessað barnið mitt, Óskar Pétursson syngur lag við ljóð sem heitir Döggin, Melchior flytja lag við ljóð sem heitir Þögul nóttin, Ösp Eldjárn syngur um Ástarnetið og Þórarinn Hjartarson og Ragnheiður Ólafsdóttir slá botninn með lagi við ljóð Páls sem heitir Ellin. Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Samantekt hvers þema (fimm þátta) úr örþáttaröðinni.

Upprifjun úr Uppástandi frá því í desember 2022. Þór Tulinius, Steinunn Vala Pálsdóttir, Eva María Árnadóttir, Þráinn Hauksson og Hildur Maral Hamíðsdóttir fjalla um innblástur.

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Hljóðritun frá 1989

Hljóðritun frá 1989

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Hjá vondu fólki. Skráð af Þórbergi Þórðarsyni.

Pétur Pétursson les.

frá Veðurstofu Íslands

Ferðalög og útivist, fróðleikur og skemmtun, fólk og náttúra, fjöll og firnindi og sitthvað fleira. Sól og tónlist í Sumarmálum í allt sumar.

Það vakti athygli að 17 ára piltur Einar Dagur Brynjarsson hjólaði hringinn í kringum landið, um 1300 kílómetra á 10 dögum, til styrktar Barnaspítala Hringsins. Og þetta er ekki í fyrsta sinn sem Einar Dagur hjólar fyrir Hringinn, en fyrir tveimur árum hjólaði hann ásamt vini sínum frá Reykjavík til Akureyrar. Hjólaferðin var afar krefjandi og mótvindur stóran hluta leiðarinnar. Með í för voru vinkonur Einars og afi Einars, Einar J. Hilmarsson sem keyrði á húsbíl eftir honum. Ástæðan fyrir þessu framtaki Einars Dags er sú að hann fæddist lungnaveikur og þurfti á aðstoð að halda á Barnaspítala Hringsins. Þeir Einar Dagur og afi Einar komu í þáttinn í dag og sögðu okkur alla ferðasöguna.

Og svo var auðvitað fugl dagsins á sínum stað.

Tónlistin í þættinum:

Sól bros þín / Bubbi (Bubbi)

Ég fer á Landrover frá Mývatni á Kópasker / Helgi Björnsson (Guðmundur Óskar Guðmundsson og Helgi Björns, texti Atli Bollason og Helgi Björnsson)

Stingum af / Mugison (Örn Elías Guðmundsson)

Fly Me to the Moon / Diana Krall (Bart Howard)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Hlustendur læðast í kringum menn og málefni í leit að hugljómunum, nýjum sjónarhornum og sögum sem skipta máli.

Umsjónarmaður er Anna Marsibil Clausen.

„Heima er best" segir útsaumurinn og ekki lýgur hann. Fyrirbærinu „heima" fylgja hinsvegar ótal tilfinningar og að „eiga heima" einhversstaðar snýst ekki bara um búsetu heldur það að tilheyra. En hvað ef fólk gerir ósjálfrátt ráð fyrir því að þú sért útlendingur? Grár köttur tekur fyrir hugtakið „heima" útfrá sögu leikkonunnar Maríu Thelmu Smáradóttur.

Umsjón: Anna Marsibil Clausen.