Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.
Rúnar Vilhjálmsson, prófessor og forseti Vísindafélags Íslands, var fyrsti gestur Morgunvaktarinnar í dag. Umræðuefnið voru háskólar og rannsóknir, en hann segir víða þrengja að háskólastarfi og rannsóknasjóðir eigi langt í land með að veita umbeðið fé til góðra rannsókna.
Björn Malmquist fréttamaður í Brussel fór yfir ýmis mál, meðal annars stöðuna í Úkraínu og stöðu umsóknar þeirra að Evrópusambandinu, fjárhagsáætlun Evrópusambandsins og nýboðaðar kosningar á Spáni.
Sölvi Sveinsson var svo síðasti gestur þáttarins, en út er komin bók hans Skólabók, þar sem hann fjallar um skólakerfið vítt og breitt, sem nemandi, kennari og skólastjóri.
Tónlist:
Moon River - Andy Williams.
Famous Blue Raincoat - Leonard Cohen.
%20rotate(-0.09)%22%2F%3E%3Cpath%20d%3D%22M12%2C0A12%2C12%2C0%2C0%2C0%2C0%2C12v0A12%2C12%2C0%2C0%2C0%2C12%2C24h0A12%2C12%2C0%2C0%2C0%2C12%2C0ZM9.62%2C19.43v-4H7.74v4H5l0-13a.87.87%2C0%2C0%2C1%2C.22-.55l1.1-1.13a.67.67%2C0%2C0%2C1%2C.55-.22H10.5a.7.7%2C0%2C0%2C1%2C.55.22l1.11%2C1.16a.82.82%2C0%2C0%2C1%2C.22.52l0%2C13Zm4.54%2C0%2C0-14.89h2.78V17.08h2.48v2.34Z%22%2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
07:30
08:30
Veðurstofa Íslands.
Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.
Umsjón: Jónatan Garðarsson.
Leikin eru lög sem hafa annarsvegar verið samin við ljóð Einars Más Guðmundssonar, eða lög sem hann hefur samið söngtexta við. Þursaflokkurinn flytur Þögull eins og meirihlutinn, Einar fer sjálfur með ljóðið Dansaðu, fíflið þitt dansaðu, Hljómar flytja lögin Úr tómleikans gjá, Tregagleði, Rokkhundar og Óður til birtunnar. Rúnar Júlíusson syngur Segðu mér frá ástinni, Blágresi flytur lagið Allt svo gamalt, ekkert nýtt og Elísabet Eyþórsdóttir syngur lögin Á morgun skín sól og Dagar ganga í barndóm.
Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.
netfang: mannlegi@ruv.is
Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.
Menntaskólinn í Reykjavík átti hvorki meira né minna en 180 ára afmæli síðasta fimmtudag. MR hefur borið ýmis nöfn í gegnum tíðina, Lærði skólinn, Reykjavíkurskóli, Latínuskólinn eða Schola Reykjavicensis og svo frá árinu 1937 Menntaskólinn í Reykjavík. Sólveig Guðrún Hannesdóttir rektor MR var hjá okkur í dag og fór með okkur yfir þessa merkilegu sögu skólans og sagði okkur frá ljósmyndasýningu sem verður allan okktóber þar sem ljósmyndum er varpað á framhlið skólahússins við Lækjargötu.
Alþjóðlegi kennaradagurinn er í dag og því var vel við hæfi að kynna tilnefningarnar til Íslensku menntaverðlaunanna í þættinum í dag. Verðlaunaafhendingunni verður svo sjónvarpað frá Bessastöðum 11. nóvember. Verðlaunin eru veitt í fimm flokkum: Fyrir framúrskarandi skólastarf eða menntaumbætur, fyrir kennslu, fyrir þróunarverkefni og fyrir Iðn- og verkmenntun. Auk þess verða veitt sérstök hvatningarverðlaun. Guðfinna S Bjarnadóttir stjórnandi og eigandi í LC ráðgjöf og Magnavita kom í þáttinn og kynnti þessar 13 tilnefningar.
Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Elísabet Katrín Friðriksdóttir verkefnastjóri á réttar- og öryggisgeðdeildunum á Kleppi. Hún sagði okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Elísabet talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:
Vaxtarræktarkonan einmanna e. Yukiko Motoya
Allt sem við hefðum getað orðið e. Sif Sigmarsdóttur
Í skugga trjánna e. Guðrúnu Evu Mínervudóttur
og óútgefna bók með vinnuheitið Umbreyting - leiðarvísir til framtíðar e. Guðrúnu Schmidt
Bókin um veginn e. Lao Tse
Dísa ljósálfur e. G.T. Rotman
Tónlist í þættinum:
Við saman / Hljómar (Gunnar Þórðarsson, texti Þorsteinn Eggertsson)
Teach Your Children / Crosby, Stills, Nash and Young (Graham Nash)
Gamli skólinn / Mannakorn (Magnús Eiríksson)
UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR
Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.
Útvarpsfréttir.
Efnahags- og öryggismál verða í brennidepli á fundum íslenskra ráðamanna með utanríkisráðherra Bandaríkjanna, sem kemur til landsins síðdegis.
Framtíð kjarasamninga VR gæti ráðist í kvöld þegar trúnaðarráð og stjórn félagsins halda fundi til að ræða stöðuna.
Félags- og húsnæðismálaráðherra telur frumvarp sitt um breytingar á húsaleigulögum tala beint inn í stöðu kjarasamninga. Sett verður á leiguþak og bannað að hækka leigu oftar en einu sinni á ári verði það að lögum.
Þingkosningar verða haldnar á Spáni í lok næsta mánaðar, níu mánuðum áður en kjörtímabilinu átti að ljúka. Ríkisstjórn Pedros Sanchez mistókst að koma í gegnum þingið frumvarpi sem ætlað var að bæta stöðu almennings á húsnæðismarkaði.
Landssamband veiðifélaga segir eldi frjórra laxa í kvíum í Seyðisfirði skapa óásættanlega hættu fyrir villta laxa- og silungastofna. Sambandið hyggst taka þátt í að kæra útgáfu rekstrar- og starfsleyfis Kaldvíkur.
Flavio Bolsonaro hlaut tveimur prósentum fleiri atkvæði en forsetinn Lula da Silva í kosningum í Brasilíu í gær. Þar sem hvorugur hlaut yfir helming atkvæða verður önnur umferð síðar í mánuðinum.
Karlalandslið Íslands í fótbolta leikur gegn Eistlandi í Þjóðadeild Evrópu annað kvöld. Þetta verður fjórði leikur liðsins á 12 dögum og meiðsli eru farin að setja svip sinn á hóp íslenska liðsins.
Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.
Við förum til Brasilíu í þætti dagsins þar sem forsetakosningar fóru fram í gær. Hægrisinnaði öldungadeildarþingmaðurinn Flavio Bolsonaro, sonur fyrrverandi forsetans Jair Bolsonaro, fékk flest atkvæði, rúm 47 prósent gegn rúmum 45 prósentum sitjandi forseta, Luiz Inácio Lula da Silva, leiðtoga Verkamannaflokksins. Hvorugur fékk hreinan meirihluta og þess vegna verður kosið aftur eftir tæpar þrjár vikur.
Rætt er við Hólmfríði Garðarsdóttur, prófessor og sérfræðing í málefnum Rómönsku-Ameríku.
Umsjón: Ingvar Þór Björnsson
Sannar sögur úr íslenskum samtíma.
Við erum mætt til Akureyrar til þess að elta uppi pólitíska öskubuskusögu blikkara úr Þorpinu.
Manns sem þótti ekki nógu fínn fyrir Framsóknarflokkinn, en stofnaði í staðinn stjórnmálaflokk sem varð ekki bara ráðandi afl í bænum heldur er hann nú þriðja elsta stjórnmálaafl á Íslandi og hefur í bráðum tvo áratugi verið í meirihluta.
Við reynum að fá að vita hvort árangur L-listans sýni að það sé hvorki nauðsynlegt né árangursríkt að eiga stóran, sterkan frænda í Reykjavík, sem sækja þurfi til samþykki eða aðstoð.
Umsjón: Helgi Seljan
- Endurflutt
Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.
Tónlistin í þættinum:
Tanzen möcht ich - dúett úr óperettunni Sardasfurstynjunni, Die Csárdásfürstin eftir Imre (Emmerich) Kálmán. Angelika Kirchschlager, messósópran og Simon Keenlyside, baríton syngja. Með leikur hjlómsveitin Tonkünstler-Orchester, stjórnandi er Alfred Eschwé. Útgefið á plötunni My heart alone : favorite operetta arias and duets árið 2007.
Fülemüle nóta (Söngur næturgalans) - söngljóð (dúett) eftir Imre (Emmerich) Kálmán. Anna Korondi sópran og Istvan Kovács baríton syngja. Peter Stamm leikur með á píanó. Útgefið á plötunni 20 Lieder / 4 piano pieces árið 2005.
Gamlir ungverskir samkvæmisdansar fyrir flautu, klarinettu og strengi (e. Old Hungarian ballroom dances for flute, clarinet and strings) eftir Györgi Ligeti. Schönberg Ensemble og Asko Ensemble leika, stjórnandi er Reinbert de Leeuw. Útgefið á plötunni The Ligeti Project Volumes 1-5 árið 2008.
Þáttur nr. 2 í e-moll, Allegretto grazioso úr Slavneskum dönsum, op.72, B.145 eftir Antonin Dvorák. Alexandre Tharaud, Mariam Batsashvili leika fjórhent á píanó. Útgefið á plötunni Four hands - Alexandre Tharaud & friends árið 2024.
L'invitation au voyage, söngljóð eftir Henri Duparc. Ljóðið orti Charles Baudelaire. John Mark Ainsley, tenór, syngur einsöng ; Graham Johnson leikur undir á píanó.
Útgefið á plötunni L'invitation au voyage : Mélodies from La bella époque árið 2006.
Chanson triste, söngljóð eftir Henri Duparc. Ljóðið orti Jean Lahor. Jessye Norman sópran syngur, á píanó leikur Dalton Baldwin. Útgefið á plötunni Les chemins de l'amour árið 1977.
Poème (Ljóð) fyrir fiðlu og hljómsveit op. 25 eftir Ernest Chausson. Verkið er í tveimur þáttum: I. Lento e misterio; II. Poco Lento. Lisa Batiashvili leikur einleik á fiðlu með Sinfóníuhljómsveit Fíladelfíu (Philadelphia Orchestra), stjórnandi er Yannick Nézet-Séguin. Útgefið á plötunni Secret Love Letters árið 2022.
Trois chansons de Charles d'Orléans - Þrír söngvar við ljóð eftir Charles d’Orléans, eftir Claude Debussy.
Lögin heita:
I. Dieu! Qui l'a fait bon regarder
II. Quant j'ai ouy le tabourin
III. Yver, vous n'estes qu'un villain
Flytjendur eru sönghópurinn The King’s Singers. Hljóðritað í apríl og maí 2024 í St Nicholas Church, Kemerton. Útgefið á plötunni Such Stuff as Dreams Are Made On árið 2025.
Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.
Umsjón: Jóhannes Ólafsson.
Kari Ósk Grétudóttir kemur í heimsókn hér rétt á eftir og segir frá nýrri ljóðabók, Undir þér jörðin. Í henni eru þrír ljóðabálkar þar sem jörðin og náttúran er viðfangsefnið út frá ýmsum sjónarhornum sem spegla sálarlíf mannsins, sem er í stöðugri leit að hlutverki hér og getur ýmist verið tortímingarafl eða bjargvættur á þessu stóra búsvæði, jörðinni undir honum.
Á bjargi byggði hygginn maður hús, segir í textanum. Húsið – hlýskeið heitir nýjasta bók Hjálmars Sveinssonar þar sem allt hverfist um gamalt timburhús á Skólavörðuholti. Sögumaðurinn er í stórframkvæmdum, verið er að byggja heila hæð ofan á húsið og í þeim miðjum fer hann að grúska um fyrrum íbúa og óhugnanlega sögu þeirra. En frásögnin þysjar líka rækilega út; Hvað er hús? Hvernig myndaðist húsgrunnurinn í jarðsögulegu ljósi? Hjálmar Sveinsson kemur í hús á eftir og segir betur frá.
Skáldsagan Transcription eftir bandaríska rithöfundinn og ljóðskáldið Ben Lerner hefur vakið mikla athygli vestanhafs frá því að hún kom út í sumar. Bókin hefst á óhappi sögumanns þegar hann ætlar að hitta gamlan háskólakennara sinn og læriföður til að taka við hann eitt lokaviðtal en lendir í því að snjallsíminn, hans eina tæki til að taka viðtalið upp, fer bókstaflega í vaskinn og eyðileggst. Með dauðan síma þykist hann taka upp samræðu tveggja manna. Ef viðtal er tekið í skóginum og enginn heyrir það – gerðist það þá? Út frá þessu fer frásögnin í óvæntar áttir og spyr flókinna spurninga um samband mannsins við tæknina, sagnahefð mannsins, minnið og sannleikann. Alma Mjöll Ólafsdóttir kemur og ræðir verkið.
Viðmælendur: Alma Mjöll Ólafsdóttir, Hjálmar Sveinsson og Kari Ósk Grétudóttir.
Lesarar: Kari Ósk Grétudóttir og Bergsteinn Sigurðsson.
Tónlist: Alles - Einstürzende Neubauten, City Music - Kevin Morby, No Words - The Smile.
- Endurflutt
Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.
Umsjón: Halla Harðardóttir, Tómas Ævar Ólafsson og Pétur Eggertsson.
Skúli Sverrisson byrjaði ungur að leika á rafbassa. Hann stundaði nám við tónlistarskóla FÍH en samferða námi lék hann með hljómsveit Guðmundar Ingólfssonar, djasspíanóleikara, fyrir dansi í naustinu. Síðar nam Skúli bassaleik við Berkley College of Music í Boston en að loknu námi flutti hann til New York borgar og bjó þar um árabil en heldur nú til í miðborg Reykjavíkur.
Á ferli sínum hefur Skúli komið víða við. Hann hefur gefið út margar plötur undir eigin nafni og starfað með listamönnum á borð við Lou Reed, Laurie Anderson, Ryuichi Sakamoto, Allan Holdsworth, Blonde Redhead, Jóhanni Jóhannssyni og Hildi Guðnadóttur. Skúli hefur þá einnig samið tónlist fyrir kvikmyndir og leikhús sem og stýrt plötuupptökum. Hann er einn af stofnendum plötuútgafunnar og listarýmisins Mengis og hefur verið listrænn stjórnandi staðarins frá upphafi.
Popp og pólitík
Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.
1867 nefnist ný breiðskífa með tónlistarkonunni Alaska 1867 sem kom út á dögunum. Alaska, eða Kolfreyja Sól eins og hún heitir réttu nafni, hefur vakið athygli undanfarið ár fyrir bersögla rapptexta og töffaraskap, en á nýju plötunni sækir hún í fjölbreyttari áttir en áður. Þetta er poppplata sem sækir í ýmiskonar raf- og danstónlist. Kolfreyja kemur í Lestina og ræðir hvernig málmur og vatn mótaði hljóðheim plötunnar, andspyrnuna gegn gervigreindarslori og sagnamennsku í dægurtónlist.
Við ræðum svo nokkrar verðlaunamyndir af RIFF sem lauk um helgina. Gunnar Theodór og Sigga Regína ræða La Gradiva, If Luck Will Come, Do You Love Me og fleiri.
Fréttir
Fréttir
Samtök atvinnulífsins segja mikilvægt að umræða um kjarasamninga byggist á staðreyndum og gagnkvæmri virðingu svo hægt sé að ná niðurstöðu. Þau hafna ásökunum um svik, sem þau segja einstaka fulltrúa verkalýðshreyfingarinnar hafa talað um.
Stjórnmálafræðingur setur fyrirvara á niðurstöður skýrslu sem varpar ljósi á stöðu karlmanna á Norðurlöndunum. Líkur séu á að úrtakið hafi verið verulega skekkt.
Athafnamaður sem handtekinn var í Leifsstöð vegna rannsóknar á fíkniefna- og peningaþvættismáli hefur verið úrskurðaður í gæsluvarðhald fram á föstudag.
Mikil harka hefur verið í mótmælum ungmenna í Frakklandi síðustu daga og í dag missti unglingur höndina. Ungmennin krefjast þess að ástand skólabygginga verði bætt og kennarar fái betri laun.
Umsjón: HUgrún Hannesdóttir Diego
Tæknimaður: Mark Eldred
Stjórn útsendingar: Hildur Sigurbergsdóttir
Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.
Veltan í íslensku kauphöllinni hefur ekki verið minni og viðskipti ekki verið færri frá árinu 2020. Ávöxtunin hefur heldur ekki verið upp á marga fiska, svona almennt séð og OMX 15-vísitalan sem mælir gengi á bréfum 15 stærstu félaganna, lækkað um 11 prósent það sem af er ári. Rúnar Pálmason þýfgaði Magnús Harðarson, forstjóra kauphallarinnar, um ástæður þessa og horfurnar.
Mikla eftirspurn eftir mjólkurkvóta má rekja til þess að færri yfirgefa greinina, að mati kúabónda. Vatnaskil urðu í mjólkurframleiðslu þegar gömlu básafjósin voru bönnuð fyrir rúmum tíu árum. Á aðlögunartímanum sem á eftir fylgdi fækkaði kúabúum mikið en bú þeirra sem uppfærðu í ný fjós stækkuðu fyrir vikið. Mjólkurbóndi segir jafnvægi að komast á geirann en fjármagnskostnaður sé töluverður hluti af útgjöldum bænda.
Gréta Sigríður Einarsdóttir forvitnaðist um þetta og ræddi við þau Atla Má Traustason og Sigurbjörgu Ottesen.
Ísbjörninn er mögulega sú dýrategund sem hvað oftast er nefnd - og fjallað um - í tengslum við yfirstandandi loftslagshamfarir og afleiðingar þeirra, enda hvítabirnir miklar og tignarlegar skepnur þar á ferð, sem augljóslega verða illilega fyrir barðinu á þeim. Sérstakur stofn á suðausturodda Grænlands er þó undantekning þar á og hefur aðlagað sig breyttum heimi.
Ævar Örn Jósepsson skoðaði málið.
Umsjón: Ævar Örn Jósepsson
Tæknimaður: Mark Eldred
Nokkur vel valin lög
frá Veðurstofu Íslands
Dánarfregnir.
Efnisskrá:
Samuel Barber (1910 - 1981)
Dover Beach – fyrir rödd og strengjakvartett
Oddur Arnþór Jónsson les þýðingu Reynis Axelssonar á ljóði Matthews Arnolds á undan flutningnum.
Hildigunnur Rúnarsdóttir (1964)
Tilbrigði um Einu sinni rerum – fyrir fiðlu og víólu
Finnur Karlsson (1988)
Tvenna – fyrir fiðlu og víólu
Jón Nordal (1926-2024)
Systur í Garðshorni – fyrir fiðlu og píanó
I. Ása
II. Signý
III. Helga
Franz Schubert (1797-1828)
Auf dem Strom – fyrir rödd, horn og píanó
Johannes Brahms (1833 - 1897)
Horntríó í Es-dúr op. 40
I. Andante
II. Scherzo: Allegro
III. Adagio mesto
IV. Finale: Allegro con brio
Flytjendur:
Oddur Arnþór Jónsson, söngur
Stefán Jón Bernharðsson, horn
Mathias Susaas Halvorsen, píanó
Ari Þór Vilhjálmsson, fiðla
Rannveig Marta Sarc, fiðla
Rita Porfiris, víóla
Sigurgeir Agnarsson, selló
Hljóðritun: Hrafnkell Sigurðsson
Umsjón: Pétur Grétarsson
- Endurflutt
Sannar sögur úr íslenskum samtíma.
Við erum mætt til Akureyrar til þess að elta uppi pólitíska öskubuskusögu blikkara úr Þorpinu.
Manns sem þótti ekki nógu fínn fyrir Framsóknarflokkinn, en stofnaði í staðinn stjórnmálaflokk sem varð ekki bara ráðandi afl í bænum heldur er hann nú þriðja elsta stjórnmálaafl á Íslandi og hefur í bráðum tvo áratugi verið í meirihluta.
Við reynum að fá að vita hvort árangur L-listans sýni að það sé hvorki nauðsynlegt né árangursríkt að eiga stóran, sterkan frænda í Reykjavík, sem sækja þurfi til samþykki eða aðstoð.
Umsjón: Helgi Seljan
- Endurflutt
Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les.
Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. 4. bók - Á Snæfellsnesi. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1997
frá Veðurstofu Íslands
Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.
netfang: mannlegi@ruv.is
Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.
Menntaskólinn í Reykjavík átti hvorki meira né minna en 180 ára afmæli síðasta fimmtudag. MR hefur borið ýmis nöfn í gegnum tíðina, Lærði skólinn, Reykjavíkurskóli, Latínuskólinn eða Schola Reykjavicensis og svo frá árinu 1937 Menntaskólinn í Reykjavík. Sólveig Guðrún Hannesdóttir rektor MR var hjá okkur í dag og fór með okkur yfir þessa merkilegu sögu skólans og sagði okkur frá ljósmyndasýningu sem verður allan okktóber þar sem ljósmyndum er varpað á framhlið skólahússins við Lækjargötu.
Alþjóðlegi kennaradagurinn er í dag og því var vel við hæfi að kynna tilnefningarnar til Íslensku menntaverðlaunanna í þættinum í dag. Verðlaunaafhendingunni verður svo sjónvarpað frá Bessastöðum 11. nóvember. Verðlaunin eru veitt í fimm flokkum: Fyrir framúrskarandi skólastarf eða menntaumbætur, fyrir kennslu, fyrir þróunarverkefni og fyrir Iðn- og verkmenntun. Auk þess verða veitt sérstök hvatningarverðlaun. Guðfinna S Bjarnadóttir stjórnandi og eigandi í LC ráðgjöf og Magnavita kom í þáttinn og kynnti þessar 13 tilnefningar.
Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Elísabet Katrín Friðriksdóttir verkefnastjóri á réttar- og öryggisgeðdeildunum á Kleppi. Hún sagði okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Elísabet talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:
Vaxtarræktarkonan einmanna e. Yukiko Motoya
Allt sem við hefðum getað orðið e. Sif Sigmarsdóttur
Í skugga trjánna e. Guðrúnu Evu Mínervudóttur
og óútgefna bók með vinnuheitið Umbreyting - leiðarvísir til framtíðar e. Guðrúnu Schmidt
Bókin um veginn e. Lao Tse
Dísa ljósálfur e. G.T. Rotman
Tónlist í þættinum:
Við saman / Hljómar (Gunnar Þórðarsson, texti Þorsteinn Eggertsson)
Teach Your Children / Crosby, Stills, Nash and Young (Graham Nash)
Gamli skólinn / Mannakorn (Magnús Eiríksson)
UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR
Popp og pólitík
Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.
1867 nefnist ný breiðskífa með tónlistarkonunni Alaska 1867 sem kom út á dögunum. Alaska, eða Kolfreyja Sól eins og hún heitir réttu nafni, hefur vakið athygli undanfarið ár fyrir bersögla rapptexta og töffaraskap, en á nýju plötunni sækir hún í fjölbreyttari áttir en áður. Þetta er poppplata sem sækir í ýmiskonar raf- og danstónlist. Kolfreyja kemur í Lestina og ræðir hvernig málmur og vatn mótaði hljóðheim plötunnar, andspyrnuna gegn gervigreindarslori og sagnamennsku í dægurtónlist.
Við ræðum svo nokkrar verðlaunamyndir af RIFF sem lauk um helgina. Gunnar Theodór og Sigga Regína ræða La Gradiva, If Luck Will Come, Do You Love Me og fleiri.
- Endurflutt
Útvarpsfréttir.
Morgunútvarpið vekur hlustendur með glóðvolgum fréttum og snarpri umfjöllun um samfélagsmál. Umsjónarmenn eru Guðrún Dís Emilsdóttir og Atli Fannar Bjarkason.
Í síðustu viku fengum við fréttir af því að stúlkur í 3. flokki í fótbolta fengu afhentar medalíur sem voru ætlaðar strákum. Þjálfari sem hefur þjálfarð 13 til 16 ára stúlkur síðustu ár vill meina að fótbolti kvenna eigi undir högg að sækja á Íslandi og að það nái alveg upp í efstu deild. Þjálfarinn Magnús Harðarson kemur til okkar.
Okkar allra besta Guðný Ljósbrá, matgæðingur og sælkeri, mætir til okkar með girnilegasta innslag dagsins. Í þetta skipti ætlar hún að ræða um uppáhald okkar allra: Kartöflur! Og gefa okkur hugmyndir að allra bestu hliðarréttunum þar sem kartöflur eru í aðalhlutverki.
Er einmanaleiki orðinn faraldur? Einmanaleiki hefur áhrif á fólk á öllum aldri og er sífellt meira viðurkenndur sem mikilvægt lýðheilsumál. Í tilefni af Viku einmanaleikans býður Rauði krossinn á Íslandi til morgunmálþings á föstudag þar sem fjallað verður um áhrif einmanaleika og leiðir til að efla tengsl, þátttöku og samfélag. Elfa Dögg S. Leifsdóttir sálfræðingur og Halldór Sigurður Guðmundsson prófessor við félagsráðgjafadeild Háskóla Íslands spjalla við okkur um einmanaleikann.
Útvarpsþátturinn Í ljósi sögunnar fagnaði 10 ára afmæli á dögunum. Þátturinn nýtur ótrúlegra vinsælda, bæði í útvarp og ekki síður í hlaðvarpi. Við fáum Veru Illugadóttur til okkar í spjall um skrímslið sem hún skapaði.
07:30
08:30
Létt spjall og lögin við vinnuna.
Geldoff, Abubakar Baker Shariff-Farr sem gerði okkur greiða og kallaði sig bara Bakar og sterka tengingin á milli Hjálma og Hljóma. Gestur þáttarins var Gunnar Theodór Eggertsson sem er bæði kvikmynda- og bókmenntafræðingur. Hann kom til að ræða kvikmyndatónlist og sérstaklega tónlist Bernard Herrmann við kvikmyndina Psycho frá árinu 1960.
MOSES HIGHTOWER – Sjáum hvað setur BOOMTOWN RATS – I Don't Like Mondays
HJÁLMAR – Saknaðarljóð HLJÓMAR – Er hann birtist PAVEMENT – Gold Soundz
DEEP BLUE SOMETHING – Breakfast at Tiffany's ADELE – Rolling In The Deep
QUEEN – I Want It All
STEREOPHONICS – Have A Nice Day
LÓN – Cold Crisp Air
JACK WHITE – Hypocritical Kiss
FRIÐRIK DÓR OG SINFONIANORD – Hvað er það versta sem gæti gerst?
BEN E. KING – Stand By Me
BJARNI DANÍEL – DÍSEL
ÁSGEIR TRAUSTI – Hunter
LOVIN' SPOONFUL – Daydream
THE CHARLATANS – Impossible
LORDE – Royals
CROWDED HOUSE – Don't Dream It's Over
ELLA LANGLEY – Be Her
MAGNÚS OG JÓHANN – Í timburhúsi við malargötu SNOW PATROL – Run
NÝDÖNSK – Alelda
KINGS OF LEON – My Whole World
RAGNHILDUR GÍSLADÓTTIR – Draumaprinsinn
FM BELFAST – Par Avion
MARSIBIL – Íslenskur drengur
OLIVIA DEAN – Nice To Each Other
STEELY DAN – Dirty Work
EMILÍANA TORRINI OG TINA DICKOW – This Fire! BAKAR – 1st Time
JOHNNY MARR - It´s Time
THE BEATLES – A day in the life
LEAVES – Parade THE THE – Slow emotion replay PRIMAL SCREAM – Star
Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.
Útvarpsfréttir.
Efnahags- og öryggismál verða í brennidepli á fundum íslenskra ráðamanna með utanríkisráðherra Bandaríkjanna, sem kemur til landsins síðdegis.
Framtíð kjarasamninga VR gæti ráðist í kvöld þegar trúnaðarráð og stjórn félagsins halda fundi til að ræða stöðuna.
Félags- og húsnæðismálaráðherra telur frumvarp sitt um breytingar á húsaleigulögum tala beint inn í stöðu kjarasamninga. Sett verður á leiguþak og bannað að hækka leigu oftar en einu sinni á ári verði það að lögum.
Þingkosningar verða haldnar á Spáni í lok næsta mánaðar, níu mánuðum áður en kjörtímabilinu átti að ljúka. Ríkisstjórn Pedros Sanchez mistókst að koma í gegnum þingið frumvarpi sem ætlað var að bæta stöðu almennings á húsnæðismarkaði.
Landssamband veiðifélaga segir eldi frjórra laxa í kvíum í Seyðisfirði skapa óásættanlega hættu fyrir villta laxa- og silungastofna. Sambandið hyggst taka þátt í að kæra útgáfu rekstrar- og starfsleyfis Kaldvíkur.
Flavio Bolsonaro hlaut tveimur prósentum fleiri atkvæði en forsetinn Lula da Silva í kosningum í Brasilíu í gær. Þar sem hvorugur hlaut yfir helming atkvæða verður önnur umferð síðar í mánuðinum.
Karlalandslið Íslands í fótbolta leikur gegn Eistlandi í Þjóðadeild Evrópu annað kvöld. Þetta verður fjórði leikur liðsins á 12 dögum og meiðsli eru farin að setja svip sinn á hóp íslenska liðsins.
Poppland er vinur í raun og land án landamæra. Poppland er einn elsti og dáðasti tónlistarþáttur landsins. Umsjón: Lovísa Rut Kristjánsdóttir.
Líf og fjör í Popplandi að vanda. Fjölbreytt tónlist og þessar helstu tónlistarfréttir. Plata vikunnar kynnt til leiks, sem er fyrsta plata tvíeykisins Marsibil.
Teitur Magnússon - Askur.
Malen, Creature of Habit, Birna Eyfjörð - auðnin.
Kristmundur Axel - Bakkus.
FLORENCE AND THE MACHINE - Dog Days Are Over.
V3NUS - Feel in Love.
Daði Freyr Pétursson - I'm Out and I Wanna Go Home.
Aron Can - Fæddur til þess að vera þinn.
MIKE POSNER - I Took A Pill in Ibiza.
Moses Hightower - Búum til börn.
Marsibil - Íslenskur drengur.
HJALTALÍN - 7 years.
R.E.M. - Shiny Happy People.
CAGE THE ELEPHANT - Beaches In Tennessee.
ZARA LARSSON - Lush Life.
ARIANA GRANDE - petal.
ANGÉLE - Une seule vie.
Jónfrí, Lúpína - Endalaus framtíð.
Klara Einarsdóttir - Ef hann myndi.
Auður - Eyðimörk! Geneva!.
ARCADE FIRE - The Suburbs.
Spacestation - Watching it happen.
Ásgeir Trausti Einarsson - Hunter.
Árný Margrét - Hakk og spaghettí.
Hjálmar - Saknaðarljóð.
TOVE LO & STROMAE - des fleurs x stromae.
MAPEI - Don’t Wait.
Mr. Silla & Sam Potter - Talking Air.
CARIBOU - Home.
Ellis-Bextor, Sophie - Taste.
McCartney, Paul - Hope of deliverance.
María Magnúsdóttir, Moses Hightower - Þakka þúsundfalt.
CANDI STATON - Young hearts run free.
THE WHITE STRIPES - My doorbell.
QUEENS OF THE STONE AGE - Insignificant Other.
U2 - Street of Dreams.
CAKE - Never There.
BEATLES - Norwegian Wood (This Bird Has Flown).
LAUFEY - Madwoman.
MARSIBIL - Ekki neitt.
FRIÐRIK DÓR & SINFONIANORD - Hvað er það versta sem gæti gerst?.
ELÍN HALL - Is She Pretty?.
STEPHEN SANCHEZ - CHUCK THE MONEY.
KINGS OF LEON - My Whole World.
OASIS - Don’t Look Back in Anger.
Hólmfríður María Ragnhildardóttir og Rúnar Róbertsson halda landanum vel upplýstum um menn og málefni á leið úr vinnu. Þau fylgjast með fréttum og dægurmálum og spila nóg af góðri tónlist.
Veigamiklar breytingar voru nýverið gerðar á reglugerð um leigubifreiðaþjónustu. Breytingarnar lúta meðal annars að eftirliti með bílstjórum, verðskrá og próftöku. Daníel Einarsson, formaður Bandalags íslenskra leigubifreiðastjóra, kom til okkar til að ræða þessar breytingar.
Flensutímabilið er hafið ef marka má langar raðir hjá Læknavaktinni. En senn líður að farið verði að bjóða bólusetningu fyrir inlúensunni. En hvenær verður það og er það orðið of seint? Við heyrðum í Sigríði Dóru Magnúsdóttur, forstjóra Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins, en hún hefur bent fólki á að nota gömlu húsráðin fyrst áður en leitað er á Læknavaktina vegna álags þar.
Mikilvægt er að varðveita frásagnir Grindvíkinga af jarðhræringunum á Reykjanesskaga sem hófust árið 2020. Þetta kemur fram á vef Grindavíkur þar sem greint er frá því að bæjarfélagið ásamt Þjóðminjasafni Íslands og Minja- og sögufélagi Grindavíkur leiti nú að einstaklingum til að deila upplifunum sínum af þessum atburðum. Sigurlaug Dagsdóttir þjóðfræðingur hjá Þjóðminjasafninu sagði okkur nánar frá þessu verkefni.
Tilkynningar um kynferðislega áreitni og stafræn kynferðisbrot á fyrri helmingi ársins voru 93, og fjölgaði þeim um 60% samanborið við fyrstu sex mánuði síðasta árs. Þetta kemur fram í skýrslu ríkislögreglustjóra um tilkynningar um kynferðisbrot. Á landsvísu voru 346 kynferðisbrot tilkynnt til lögreglu frá janúar til júní og hafa þau ekki verið fleiri á fyrri árshelmingi frá árinu 2021. Alda Hrönn Jóhannsdóttir, yfirlögfræðingur Lögreglustjórans á Suðurnesjum, kom til okkar.
Umfjöllun Kveiks um lyfjanotkun á hjúkrunarheimilum vakti hörð viðbrögð í síðustu viku. Ein þeirra sem hefur tjáð sig um umfjöllunina er Rannveig Tenchi Ernudóttir sem starfað hefur á hjúkrunaheimilum. Hún segir að þegar kemur að öldruðum sé mikilvægt að viðhalda færni, getu, virkni, ábyrgð, hlutverkum og sjálfræði fólks alla ævi. Eldra fólk sé ekki einsleitur hópur; heilsa, fjárhagur og stuðningsnet eru ólík. Þjónusta á því að ráðast af þörf fremur en fæðingarári og kerfið á að grípa vel þau sem raunverulega þurfa á stuðningi að halda. Við heyrðum í Rannveigu.
Nýtt frumvarp félags- og húsnæðismálaráðherra til breytinga á húsaleigulögum var lagt fram fyrir helgi. Þar er meðal annars talað um svokallaða leigubremsu og að tilgreina skuli breytingar á leiguverði í leigusamningi. Fjárhæð húsaleigu megi ekki breyta nema rekstrarkostnaður hafi hækkað verulega. Slíkar hækkanir yrði að kynna með þriggja mánaða fyrirvara. En hvernig líst Samtökum leigjenda á það sem fram kemur í frumvarpinu? Formaður félagsins, Yngvi Ómar Sigrúnarson, fór yfir það með okkur.
Fréttir
Fréttir
Samtök atvinnulífsins segja mikilvægt að umræða um kjarasamninga byggist á staðreyndum og gagnkvæmri virðingu svo hægt sé að ná niðurstöðu. Þau hafna ásökunum um svik, sem þau segja einstaka fulltrúa verkalýðshreyfingarinnar hafa talað um.
Stjórnmálafræðingur setur fyrirvara á niðurstöður skýrslu sem varpar ljósi á stöðu karlmanna á Norðurlöndunum. Líkur séu á að úrtakið hafi verið verulega skekkt.
Athafnamaður sem handtekinn var í Leifsstöð vegna rannsóknar á fíkniefna- og peningaþvættismáli hefur verið úrskurðaður í gæsluvarðhald fram á föstudag.
Mikil harka hefur verið í mótmælum ungmenna í Frakklandi síðustu daga og í dag missti unglingur höndina. Ungmennin krefjast þess að ástand skólabygginga verði bætt og kennarar fái betri laun.
Umsjón: HUgrún Hannesdóttir Diego
Tæknimaður: Mark Eldred
Stjórn útsendingar: Hildur Sigurbergsdóttir
Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.
Veltan í íslensku kauphöllinni hefur ekki verið minni og viðskipti ekki verið færri frá árinu 2020. Ávöxtunin hefur heldur ekki verið upp á marga fiska, svona almennt séð og OMX 15-vísitalan sem mælir gengi á bréfum 15 stærstu félaganna, lækkað um 11 prósent það sem af er ári. Rúnar Pálmason þýfgaði Magnús Harðarson, forstjóra kauphallarinnar, um ástæður þessa og horfurnar.
Mikla eftirspurn eftir mjólkurkvóta má rekja til þess að færri yfirgefa greinina, að mati kúabónda. Vatnaskil urðu í mjólkurframleiðslu þegar gömlu básafjósin voru bönnuð fyrir rúmum tíu árum. Á aðlögunartímanum sem á eftir fylgdi fækkaði kúabúum mikið en bú þeirra sem uppfærðu í ný fjós stækkuðu fyrir vikið. Mjólkurbóndi segir jafnvægi að komast á geirann en fjármagnskostnaður sé töluverður hluti af útgjöldum bænda.
Gréta Sigríður Einarsdóttir forvitnaðist um þetta og ræddi við þau Atla Má Traustason og Sigurbjörgu Ottesen.
Ísbjörninn er mögulega sú dýrategund sem hvað oftast er nefnd - og fjallað um - í tengslum við yfirstandandi loftslagshamfarir og afleiðingar þeirra, enda hvítabirnir miklar og tignarlegar skepnur þar á ferð, sem augljóslega verða illilega fyrir barðinu á þeim. Sérstakur stofn á suðausturodda Grænlands er þó undantekning þar á og hefur aðlagað sig breyttum heimi.
Ævar Örn Jósepsson skoðaði málið.
Umsjón: Ævar Örn Jósepsson
Tæknimaður: Mark Eldred
Léttir tónar óma úr eldhúsinu.
Fréttastofa RÚV.
Á Kvöldvaktinni heyrir þú nýjustu slagarana og útgáfurnar frá upprennandi og uppáhalds tónlistarfólki þínu í fjölbreyttum kokteil af tónlist, tungum, straumum og stefnum sem þykja endurspegla tíðaranda dagsins í dag. Umsjónarmenn: Þorsteinn Hreggviðsson og Daníel Jón Baróns Jónsson.
Plata hverrar viku fyrir sig er kynnt í heild sinni.
Griðarstaður grasrótarinnar.
Umsjón: Bjarni Daníel Þorvaldsson.
