Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Vínil plata úr safninu dregin fram og spiluð í heild.

Útvarpsfréttir.

Tónleikurinn áskilur sér rétt til að fara í allar áttir, ákveðin tónskáld verða tekin fyrir í sumum þáttum, í öðrum eltir þáttastjórnandi ákveðnar tilfinningar, liti eða kenndir. Aðrir tónlistarmenn en tónskáld verða líka til umfjöllunar, flytjendur teknir tali og spurðir spjörunum úr. Einnig verður farið í ferðalög útfrá nöfnum og verkum tónskálda sem eru á dagskrá hjá Sinfóníuhljómsveit Íslands eða á öðrum vettvangi þau skoðuð í víðu samhengi og leikin önnur verk eftir sömu tónskáld.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Tónleikurinn beinir sjónum sínum í tvær áttir í dag; annars vegar að Hauki Tómassyni tónskáldi, og hins vegar að kontrabassanum.

Leikin verða tvö verk eftir Hauk Tómasson, það fyrra er Strati sem verður á tónleikum Sinfóníuhljómsveitar Íslands 15. október næstkomandi, hitt er Skíma – konsert fyrir tvo kontrabassa og hljómsveit. Auk þess verða leikin tvö stutt lög þar sem kontrabassinn er í burðarhlutverki; lagið Opnunartími eftir Davíð Þór Jónsson þar sem Valdimar Kolbeinn Sigurjónsson leikur á kontrabassann; Davíð er þar á píanó og Helgi Svavar Helgason á trommur. Hitt lagið er Minning eftir Tómas R. Einarsson, sem leikur ásamt Olivier Manoury bandeoneon-leikara.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

frá Veðurstofu Íslands.

Íslendingar eiga Evrópumet og mögulega heimsmet í notkun svefnlyfja.

Árið 2024 fengu um sjö prósent landsmanna uppáskrifuð svefnlyf. Réttlætir ávinningur svefnlyfja aukaverkanirnar? Er langtímanotkun hættuleg?

Dagskrárgerð: Lárus Steinþór Guðmundsson

Ritstjórn: Anna Marsibil Clausen

Farið yfir helstu fréttir vikunnar í spjalli við fólkið í fréttunum og fréttaskýrendur.

Umsjón: Ingvar Þór Björnsson.

I. hluti: PISA

- Sigrún Jóna Grettisdóttir, kennari í Árbæjarskóla

- Halla Stella Sveinbjörnsdóttir, nemi

- Ómar Örn Magnússon, aðstoðarskólastjóri Hagaskóla

II. hluti: Þingsetning og fjárlög

- Árni Helgason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins

- Guðmundur Ari Sigurjónsson, þingflokksformaður Samfylkingarinnar

- Lilja Dögg Alfreðsdóttir, formaður Framsóknarflokksins

III. hluti: Samskipti Bandaríkjanna og Íslands

- Pia Hansson, forstöðumaður Alþjóðamálastofnunar Háskóla Íslands

- Friðjón R. Friðjónsson, varaborgarfulltrúi og áhugamaður um bandarísk stjórnmál

Tónlist héðan og þaðan

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Heilbrigðisráðherra hefur þungar áhyggjur af stöðunni innan SÁÁ. Hún óttast að samtökin verði af gríðarlegri fagþekkingu og fylgist grannt með gangi mála.

Hútar hafa náð tökum á ströndinni við Rauðahaf og hertóku þrjár mikilvægar eyjur á Rauðahafi í skyndisókn í gær.

Mikil spenna ríkir í Svíþjóð þar sem þingkosningar verða á morgun. Aðeins munar tveimur prósentustigum á hægri og vinstri blokkunum.

Talið er að veðurfyrirbærið El Nino verði öflugri en nokkru sinni undir lok árs og þó nokkur ríki hafa þegar lýst yfir neyðarástandi.

Atvinnuvegaráðherra segir bagalegt að frumvarp um lagareldi hafi dagað uppi á síðasta þingvetri. Forgangsröðun réði því að málið rataði ekki á þingmálaskrá.

Landverðir stöðvuðu rútu á vegum Arctic Adventures á Þingvöllum vegna olíuleka. Þjóðgarðsvörður segir ámælisvert að rútan hafi verið í notkun þrátt fyrir lekann. Forstjóri fyrirtækisins harma atvikið.

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Vísindamenn spá því að El Niño verði öflugri en nokkru sinni fyrr, nái hámarki fyrir lok árs og valdi methita á heimsvísu á næsta ári. El Niño á sér stað að jafnaði á um fjögurra ára fresti. Þann 30. ágúst bættist Suður-Ameríkuríkið Ekvador á listann yfir þær þjóðir sem hafa lýst yfir neyðarástandi vegna veðurfyrirbærisins. Margir hafa heyrt það nefnt en færri vita hvað það er nákvæmlega. Hallgrímur Indriðason rýnir í það og þær alvarlegu afleiðingar sem gætu fylgt fyrir fjölda fólks.

Svo förum við til Suður-Afríku. Undir lok ágúst voru 40 ár frá því bandaríski tónlistarmaðurinn Paul Simon opnaði augu og eyru vesturlandabúa fyrir afrískri tónlist en líka ógn og ömurð apartheid-tímans í Suður-Afríku. Graceland platan á sér enn sérstakan stað í hjörtum íbúa því hún sýndi hvað Suður-Afríka er fær um, að tónlist Afríku ætti erindi við heimsbyggðina alla og hún hljómar enn á götum suðurafrískra borga - tákn um frelsi og gleði og allt það sem býr í álfunni og íbúum hennar. Við tölum við Suður-afríkumenn. Annan sem ólst upp innan aðskilnaðarstefnunnar og hinn eftir að hún var afnumin 1991. Þau tengja bæði við tónlistina á ólíkan hátt og segja hana lifa góðu lífi í Suður-Afríku í dag, 40 árum eftir að hún var gefin út.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Stjórnendur Lestarinnar, þau Lóa og Kristján, kryfja popplög með Friðriki Margrétar Guðmundssyni, tónskáldi, tónlistarmanni og poppmeinafræðingi.

Drake er hratt og örugglega að jafna sig eftir rappbardagann við Kendrick Lamar fyrir tveimur árum. Í vikunni gaf hann ekki út eina endurkomuplötu heldur þrjár. Friðrik Margrétar Guðmundssson hjálpar okkur að kryfja einn slagara af plötunum þremur, Janice STFU. The Sopranos, Lykke Li og trapp-taktar frá Atlanta eru meðal þess sem poppmeinafræðingurinn veiðir upp úr laginu.

Í þættinum fær Sverrir Norland til sín skemmtilega gesti sem endurhugsa með honum heiminn.

Gestir þáttarins eru Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir háskóla- iðnaðar- og nýsköpunarráðherra og Steinar Þór Ólafsson sérfræðingur í samskiptum og markaðsmálum. Áslaug Arna ræðir meðal annars um skrifstofu á ferðalagi vítt og breitt um landið. Umsjónarmaður leggur fyrir hana krefjandi hraðaspurningar - og Steinar Þór, sem hefur mikið pælt í vinnumenningu og vinnustöðum samtímans, deilir með okkur frjóum og skemmtilegum hugleiðingum um hvað gera megi betur.

Umsjón: Sverrir Norland.

Útvarpsfréttir.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

„Hér eru engir múmínálfar,“ skrifar listakonan finnsk-sænska Tove Jansson í bréfi til Tuulikki Pietilä konu sinnar þegar hún var að byrja að skrifa bók sem átti að slíta hana frá stóra sköpunarverkinu, Múmíndal og öllum íbúum hans. Dóttir myndhöggvarans kom fyrst út árið 1968 en var að koma út í þýðingu Gerðar Kristnýjar. Bókin samanstendur af 19 smásögum frá sjónarhorni barns og lýsa sögurnar æsku Tove á skáldlegan hátt, tilverunni á listamannaheimili sem er fullt af sköpun, gáska en líka hættum.

Pólski rithöfundurinn og Nóbelshafinn Olga Tokarczuk hlaut í vikunni Alþjóðleg bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness. Ewa Marcinek, kemur og ræðir við mig um Olgu Tokarczuk, bókmenntir og Pólland.

Viðmælendur: Ewa Marcinek og Gerður Kristný.

Lesari: Guðrún Gunnarsdóttir

Tónlist: Etiovalssi - Jimi Tenor og Blood in the Labyrinth - Boards of Canada

Fréttir

Ár er liðið frá innrás Rússa í Úkraínu. Hvernig tölum við um Rússland og hinn slavneska heim í kjölfar þessara voveiflegu atburða? Eigum við að slaufa rússneskri menningu eða þvert á móti faðma hana að okkur fastar en nokkru sinni fyrr í von um að ná áttum í heimi sem stendur á krossgötum? Kaldastríðsbarn og lúsugur Rússlandsfari kafar ofan í þessar hábölvuðu spurningar með hjálp sérfróðra.

Umsjón: Gunnar Þorri Pétursson.

Rús - þættir um þjóð og menningu á krossgötum

Í tíunda og lokaþætti RÚS tekur umsjónarmaður, Gunnar Þorri Pétursson, saman nokkra þræði í umfjöllun sinni sem stað hefur yfir um þjóð á krossgötum.

Lesari í þættinum, ásamt umsjónarmanni er Ása Helga Hjörleifsdóttir.

Guðni Tómasson veitti aðstoð við dagskrárgerð og samsetningu.

Ár er liðið frá innrás Rússa í Úkraínu. Hvernig tölum við um Rússland og hinn slavneska heim í kjölfar þessara voveiflegu atburða? Eigum við að slaufa rússneskri menningu eða þvert á móti faðma hana að okkur fastar en nokkru sinni fyrr í von um að ná áttum í heimi sem stendur á krossgötum? Kaldastríðsbarn og lúsugur Rússlandsfari kafar ofan í þessar hábölvuðu spurningar með hjálp sérfróðra.

Umsjón: Gunnar Þorri Pétursson.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Sveiflutónlist og söngdansar að hætti hússins.

Jónatan Garðarsson valdi.

Söngkonan Abbey Lincoln flytur lögin That's Him, Whe A Woman Loves A Man, Don't Explain, Strong Man, Happiness Is A Thing Called Joe, Porgy og I Must Have That Man. Kvartett Charles Lloyd flytur lögin The Water Is Wide, Go Down Moses, La Llorna, Mirror, Desolation Sound, Monk's Mood og Ruby My Dear. Tríó John Taylor leikur lögin Tramonto, The Bowl Song, Between Moons og Rosslyn.

Þáttur um íslensku og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir, Atli Sigþórsson og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir

Þáttur um íslenskt mál og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir.

Nöfn Íslendinga hafa ekki alltaf verið þau sömu, enda heitum við ekki öll landnámsnöfnum enn þann dag í dag, þótt þau tíðkist auðvitað, og séu sum hver algeng. Sum þeirra hurfu reyndar um tíma og voru tekin upp aftur síðar. Fjallað var um tískusveiflur í nafnvenjum, gælunöfn og ólíkar hefðir á Íslandi og í Bandaríkjunum.

Umsjón: Melkorka Ólafsdóttir

Umsjón: Melkorka Ólafsdóttir

Freyja Gunnlaugsdóttir, klarinettuleikari og skólameistari menntaskóla í tónlist, segir frá sínu uppáhalds tónverki. Christoph Poppen, Manuel Fischer-Dieskau, Wolfgang Meyer og Yvonne Loriod flytja fyrstu þrjá kaflana úr Kvartett fyrir endalok tímans eftir Olivier Messiaen.

Í Sagnaslóð er leitað fanga úr fortíðinni. Frásagnir úr sögu þjóðarinnar.

Umsjón: Birgir Sveinbjörnsson og Jón Ormar Ormsson.

frá Veðurstofu Íslands

Í Litlu flugunni er leikin tónlist frá öldinni sem leið: dægurlög, harmóníkutónlist, djass og danslög, með flytjendum á borð við Tónakvartettinn frá Húsavík, danshljómsveit Victors Sylvester, Caterinu Valente og Hauk Morthens.

Gömlu góðu hljómplöturnar eru í heiðri hafðar, bæði litlar og stórar, að ógleymdum segulböndum úr safni útvarpsins en í segulbandasafninu leynast margar ófáanlegar hljóðritanir með íslenskum tónlistarmönnum.

Umsjón: Lana Kolbrún Eddudóttir.

Meðal þess sem Litla flugan sveimar í kringum eru lög með finnska söngvaranum Olavi Virta, harmonikuleikaranum Gretti Björnssyni og hljómsveit sem og lög með Harmonikutríói Jans Morávek, ásamt fleirum. Þátturinn var fyrst á dagskrá 20. október 2005

Farið yfir helstu fréttir vikunnar í spjalli við fólkið í fréttunum og fréttaskýrendur.

Umsjón: Ingvar Þór Björnsson.

I. hluti: PISA

- Sigrún Jóna Grettisdóttir, kennari í Árbæjarskóla

- Halla Stella Sveinbjörnsdóttir, nemi

- Ómar Örn Magnússon, aðstoðarskólastjóri Hagaskóla

II. hluti: Þingsetning og fjárlög

- Árni Helgason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins

- Guðmundur Ari Sigurjónsson, þingflokksformaður Samfylkingarinnar

- Lilja Dögg Alfreðsdóttir, formaður Framsóknarflokksins

III. hluti: Samskipti Bandaríkjanna og Íslands

- Pia Hansson, forstöðumaður Alþjóðamálastofnunar Háskóla Íslands

- Friðjón R. Friðjónsson, varaborgarfulltrúi og áhugamaður um bandarísk stjórnmál