Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Yfir tólf þúsund íslenskar tónsmíðar eru nú aðgengilegar öllum á netinu. Verkefnið nefnist Nótnaveitan. Finnur Karlsson tónskáld og verkefnastjóri Nótnaveitunnar kom í þáttinn og ræddi um íslenska tónlist, tónskáld og tónlistararfinn.

Björn Malmquist sagði okkur tíðindi frá Evrópu. Kosningar fóru fram í Armeníu og Kósóvó um helgina. Varnarmálaráðherra Bandaríkjanna var í Frakklandi og hélt þar ræðu sem vakti athygli, og Björn ræddi við tvo nemendur í Garðaskóla sem komu til Brussel til að keppa í fjármálalæsi.

Zelensky Úkraínuforseti skrifaði Pútín Rússlandsforseta opið bréf fyrir helgi, og fór svo til Bretlands að ræða við leiðtoga Bretlands, Þýskalands og Frakklands. Erlingur Erlingsson hernaðarsagnfræðingur ræddi í síðasta hluta þáttarins um stöðu mála í Úkraínu og Rússlandi.

Tónlist:

Ulf Lundell - Jorden till himlen.

Sigríður Thorlacius & Sönghópurinn við Tjörnina, Tómas R. Einarsson - Morgunn.

Antonio Sanchez, Edmar Castaneda, Bela Fleck - Walnut and Western.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Freysteinn Gíslason kontrabassaleikari og tónsmiður segir frá lífi sínu.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Sjötti og síðasti þátturinn þar sem lög við ljóð Davíðs Stefánssonar eru leikin. Lögin í þessum þætti eru Þú komst í hlaðið sem Helgi Björnsson syngur, Sálin hans Jóns míns, fyrri hluti sem Ingibjörg Þorbergs syngur, Hrosshár í strengjum sem Friðbjörn G. Jónsson syngur, Vornótt sem Sigrún Hjálmtýsdóttir og Óskar Pétursson syngja, Blómið sem Kristjana Arngrímsdóttir syngur, Til hvers? og Karlinn úti á klöpinni í flutning þjóðlagahópsins Lítið eitt, Gamall sjómaður sem Bjarni Hafþór Helgason syngur, Hvítir fuglar sem Haraldur Reynisson syngur og Þráðurinn hvíti sem Þórhildur Örvarsdóttir syngur. Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: mannlegi@ruv.is

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Sería Sögufélags er ný ritröð um Íslandssögu þar sem vandaðar rannsóknir eru settar fram í lifandi frásögn. Bækurnar eru ríkulega myndskreyttar og er hver bók um sig nákvæmlega 100 blaðsíður. Ragnheiður Kristjánsdóttir er ein af fyrstu höfundum í þessum nýjum bókaflokki og hún kom til okkar í dag. Bók Ragnheiðar nefnist Þurfamenn fá mannréttindi, en árið 1927 var gerð breyting á íslenskum fátækralögum en fram að því var gert ráð fyrir að þau sem þáðu fátækrastyrk væru svipt ýmsum borgaralegum réttindum, svo sem atvinnufrelsi og kosningarétti.

Helga Lára Þorsteinsdóttir safnstjóri RÚV kom til okkar með gullmola af safninu eins og hún hefur gert annan hvern mánudag í vetur. í dag kom hún með tvo fréttaauka frá árinu 1955 frá heimsókn forseta Íslands, Ásgeirs Ásgeirssonar, til Noregs. Fyrst stutt umfjöllunum Bjarna Guðmundssonar blaðaafulltrúa utanríkisráðuneytisins ferðina og svo frá heimkomu forsetahjónanna og móttökunum sem þau fengu, ræðu Auðar Auðuns bæjarstjóra og Ásgeirs sjálfs. Helga Lára sagði okkur meira frá þessu í þættinum.

Og lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Andri Fannar Óttósson starfsmaður BUGL, barna- og unglingageðdeildar Landspítalans. Hann ætlar sagði okkur frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og svo hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Andri talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Ljóðasafn Einars Braga,

Lunch Poems e. Frank O’Hara

Morgunþula í stráum e. Thor Vilhjálms

Faðir vorið

Selurinn Snorri

Skólaljóðin og Íslendingasögurnar

Tónlistin í þættinum:

Sól bros þín / Bubbi Morthens (Bubbi Morthens)

Negril / Bjartmar Guðlaugsson (Bjartmar Guðlaugsson)

Gott er að lifa / Bergþóra Árnadóttir (Bergþóra Árnadóttir)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Umsjón: Guðmundur Óli Scheving

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Spennan í Mið-Austurlöndum hefur stigmagnast síðan í gærkvöld, þegar Ísraelar gerðu árásir á Líbanon og Íranar á Ísrael. Forsætisráðherra Ísraels hunsaði beiðni Bandaríkjaforseta um að svara ekki í sömu mynt.

Utanaðkomandi aðili komst í upplýsingar um starfsfólk Landspítala. Gögnin eru úr starfsánægjukönnun og teljast ekki viðkvæm.

Utanríkisráðherra segir að aðild Íslands að Evrópusambandinu hefði engin áhrif á varnarsamninginn við Bandaríkin.

Í nýrri skýrslu norrænu ráðherranefndarinnar segir að tryggja ætti ávallt þriggja mánaða birgðir af olíu í landinu. Hún segir norrænt orkukerfi viðkvæmt fyrir skemmdarverkum og truflunum.

Hægt verður að neita þeim, sem hafa hlotið þungan dóm, um að breyta nafni sínu, nái þingmannafrumvarp fram að ganga. Nokkur dæmi eru um að brotamenn skipti um nafn.

Nærri hundrað og þrjátíu slösuðust á rafmagnshlaupahjólum í fyrra, þar af sjö börn undir þrettán ára aldri. Lögreglan segir áhyggjuefni að svo ung börn aki um á rafmagnshlaupahjólum

Sveitarstjórnir á Norðurlandi vestra óttast að fækkun lögregluembætta bitni á þjónustu á landsbyggðinni, þvert á fyrirheit.

Aðeins tvö prósent hafsvæða falla undir skilgreiningu um vernduð svæði og formaður Landverndar segir lítið fjallað um vernd hafsvæða í nýrri aðgerðaáætlun stjórnvalda.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Kvika banki tilkynnti um uppsagnir á ellefu starfsmönnum sama daginn í síðustu viku og hluthafafundur bankans ákvað að greiða rúmlega 10 milljarða króna sérstaka arðgreiðslu út úr bankanum. Fimm stærstu hluthafar bankans eru lífeyrissjóðir.

Hvað segja lífeyrissjóðirnir um þessa arðgreiðslu og þessar uppsagnir samhliða henni?

Fjallað er um þetta og samhengi þessara arðgreiðslu en hún var ákveðin skömmu eftir að hætt var við forviðræður Kviku og Arion banka um mögulegan samruna nú í haust.

Birt eru svör frá Ármanni Þorvaldssyni, forstjóra Kviku, um málið sem og frá tveimur lífeyrissjóðum sem eru meðal stærstu hluthafa Kviku, Gildi og Birtu. Þá er rætt við Ara Skúlason, formann félags starfsmanna fjármálafyrirtækja.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Sameinuðu þjóðirnar hafa útnefnt árið 2025 ár skammtafræðinnar.

„Leggðu þig á láðið, hvar lækjarbunur hvína. Farðu svo að þenkja þar um þig og sköpunina," orti skáldið Sigurður Breiðfjörð á fyrri hluta 19. aldar. Við veljum okkur vænan íslenskan lautarbarm, látum okkur falla í dúnmjúkan mosann og hlýðum á streymi vatnsins allt um kring. Hefjum þar að þenkja um það smæsta, og í senn það stærsta; eindir jarðar, minnstu einingar alls og einskis samkvæmt skammtafræðinni. Í þessari þáttaröð horfum við á jörðu og himinsfar, hafsins firna díki, „Gættu að rétt, hver þú ert þar í þessu stóra ríki," eins og Sigurður Breiðfjörð orðaði það. Í þessum þáttum, frá 2023, kynnum við okkur heim skammtafræðinnar, og brjótum heilann um tímann, svarthol, grátt efni, hvítt efni og raunar allra handa efni.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir.

„Leggðu þig á láðið, hvar lækjarbunur hvína. Farðu svo að þenkja þar um þig og sköpunina," orti skáldið Sigurður Breiðfjörð á fyrri hluta 19. aldar. Við veljum okkur vænan íslenskan lautarbarm, látum okkur falla í dúnmjúkan mosann og hlýðum á streymi vatnsins allt um kring. Hefjum þar að þenkja um það smæsta, og í senn það stærsta; eindir jarðar, minnstu einingar alls og einskis samkvæmt skammtafræðinni. Í þessari þáttaröð horfum við á jörðu og himinsfar, hafsins firna díki, „Gættu að rétt, hver þú ert þar í þessu stóra ríki," eins og Sigurður Breiðfjörð orðaði það. Við kynnum okkur heim skammtafræðinnar, í því ljósi brjótum við heilann um tímann, svarthol, grátt efni, hvítt efni og raunar allra handa efni.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Kvartett nr. 2 eftir Þórð Magnússon. Verkið er í sex þáttum. Eþos kvartettinn leikur. Útgefið á plötunni Íslenskir strengjakvartettar árið 2008.

Sónata nr. 7 í c moll op. 30 nr. 2 eftir Ludwig van Beethoven. Verkið er í fjórum þáttum: I. Allegro con brio; II. Adagio cantabile; III. Scherzo. Allegro; og IV. Allegro. Isabelle Faust leikur á fiðlu og Alexander Melnikov á píanó. Útgefið á plötunni Beethoven. Complete sonatas for piano and violin árið 2009.

Þáttur nr. 2 í As-dúr. Allegretto - Trio úr verkinu Impromptus D 935 (1827) eftir Franz Schubert. Maria João Pires leikur á píanó. Útgefið á plötunni Le voyage magnifique árið 1997.

Beau Soir, sönglag eftir Claude Debussy í umritun fyrir fiðlu og píanó. Lisa Batiashvili leikur á fiðlu og Yannick Nézet-Séguin leikur á píanó. Útgefið á plötunni Secret Love Letters árið 2022.

Þáttur um perúska rithöfundinn Mario Vargas Llosa. Llosa var skáldsagnahöfundur, ljóð- og leikskáld og einn áhrifamesti rithöfundur sinnar kynslóðar frá Rómönsku-Ameríku. Hann vakti fyrst verulega athygli á fyrri hluta sjöunda áratugarins og árið 2010 hlaut hann bókmenntaverðlaun Nóbels. Eftir hann liggja tugir skáldsagna, leikrita og greinasafna og verk hans hafa verið þýdd á fjölda tungumála, meðal annars íslensku. Auk ritstarfa var Vargas Llosa alla tíð virkur í stjórnmálum, var framan af mikill vinstri maður en snerist síðan. Árið 1990 bauð hann sig fram til forseta í Perú fyrir bandalag mið- og hægri flokka.

Lesari: Ófeigur Sigurðsson.

Umsjón: Hermann Stefánsson.

Frumflutt í útvarpi 3. janúar 2015.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Nokkur vel valin lög

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Hljóðritun frá tónleikum flautuleikarans Stefáns Ragnars Höskuldssonar í Norðurljósum, Hörpu 3. júní. Ásamt Stefáni Ragnari koma fram selllóleikarinn Sigurgeir Agnarsson og Liam Kaplan píanóleikari.

Á efnisskrá:

- Sónata fyrir flautu og píanó í D-dúr, op. 94 eftir Sergei Prokofiev.

- The Jet Whistle fyrir flautu og selló eftir Heitor Villa-Lobos.

- Píanótríó nr. 1 í d-moll, op. 49 eftir Felix Mendelsohn.

Umsjón: Melkorka Ólafsdóttir.

Sameinuðu þjóðirnar hafa útnefnt árið 2025 ár skammtafræðinnar.

„Leggðu þig á láðið, hvar lækjarbunur hvína. Farðu svo að þenkja þar um þig og sköpunina," orti skáldið Sigurður Breiðfjörð á fyrri hluta 19. aldar. Við veljum okkur vænan íslenskan lautarbarm, látum okkur falla í dúnmjúkan mosann og hlýðum á streymi vatnsins allt um kring. Hefjum þar að þenkja um það smæsta, og í senn það stærsta; eindir jarðar, minnstu einingar alls og einskis samkvæmt skammtafræðinni. Í þessari þáttaröð horfum við á jörðu og himinsfar, hafsins firna díki, „Gættu að rétt, hver þú ert þar í þessu stóra ríki," eins og Sigurður Breiðfjörð orðaði það. Í þessum þáttum, frá 2023, kynnum við okkur heim skammtafræðinnar, og brjótum heilann um tímann, svarthol, grátt efni, hvítt efni og raunar allra handa efni.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir.

„Leggðu þig á láðið, hvar lækjarbunur hvína. Farðu svo að þenkja þar um þig og sköpunina," orti skáldið Sigurður Breiðfjörð á fyrri hluta 19. aldar. Við veljum okkur vænan íslenskan lautarbarm, látum okkur falla í dúnmjúkan mosann og hlýðum á streymi vatnsins allt um kring. Hefjum þar að þenkja um það smæsta, og í senn það stærsta; eindir jarðar, minnstu einingar alls og einskis samkvæmt skammtafræðinni. Í þessari þáttaröð horfum við á jörðu og himinsfar, hafsins firna díki, „Gættu að rétt, hver þú ert þar í þessu stóra ríki," eins og Sigurður Breiðfjörð orðaði það. Við kynnum okkur heim skammtafræðinnar, í því ljósi brjótum við heilann um tímann, svarthol, grátt efni, hvítt efni og raunar allra handa efni.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir.

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1988

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Skráð af Þórbergi Þórðarsyni.

Pétur Pétursson les.

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: mannlegi@ruv.is

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Sería Sögufélags er ný ritröð um Íslandssögu þar sem vandaðar rannsóknir eru settar fram í lifandi frásögn. Bækurnar eru ríkulega myndskreyttar og er hver bók um sig nákvæmlega 100 blaðsíður. Ragnheiður Kristjánsdóttir er ein af fyrstu höfundum í þessum nýjum bókaflokki og hún kom til okkar í dag. Bók Ragnheiðar nefnist Þurfamenn fá mannréttindi, en árið 1927 var gerð breyting á íslenskum fátækralögum en fram að því var gert ráð fyrir að þau sem þáðu fátækrastyrk væru svipt ýmsum borgaralegum réttindum, svo sem atvinnufrelsi og kosningarétti.

Helga Lára Þorsteinsdóttir safnstjóri RÚV kom til okkar með gullmola af safninu eins og hún hefur gert annan hvern mánudag í vetur. í dag kom hún með tvo fréttaauka frá árinu 1955 frá heimsókn forseta Íslands, Ásgeirs Ásgeirssonar, til Noregs. Fyrst stutt umfjöllunum Bjarna Guðmundssonar blaðaafulltrúa utanríkisráðuneytisins ferðina og svo frá heimkomu forsetahjónanna og móttökunum sem þau fengu, ræðu Auðar Auðuns bæjarstjóra og Ásgeirs sjálfs. Helga Lára sagði okkur meira frá þessu í þættinum.

Og lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Andri Fannar Óttósson starfsmaður BUGL, barna- og unglingageðdeildar Landspítalans. Hann ætlar sagði okkur frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og svo hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Andri talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Ljóðasafn Einars Braga,

Lunch Poems e. Frank O’Hara

Morgunþula í stráum e. Thor Vilhjálms

Faðir vorið

Selurinn Snorri

Skólaljóðin og Íslendingasögurnar

Tónlistin í þættinum:

Sól bros þín / Bubbi Morthens (Bubbi Morthens)

Negril / Bjartmar Guðlaugsson (Bjartmar Guðlaugsson)

Gott er að lifa / Bergþóra Árnadóttir (Bergþóra Árnadóttir)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.