Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.
Við ræddum við Gylfa Ólafsson, bæjarstjóra í Ísafjarðarbæ. Gylfa líst ekkert sérstaklega vel á tillögur að breytingum á skiptingu þingsæta. Hann segir að hafa verði í huga að stjórnkerfið sé að miklum hluta í Reykjavík og það sé ekki bara Alþingi sem stjórni landinu. Við ræddum líka um fjárlagafrumvarpið, fyrstu mánuði nýs meirihluta og verkefnin framundan.
Mikið er rætt um bækur og börn, lestur og lesskilning. Anna Magnúsdóttir Eirúnardóttir er formaður IBBY, sem lætur sig þessi mál varða, og vinnur á Borgarbókasafninu. Hún er í kringum börn og bækur alla daga. Hún spjallaði við okkur.
Magnús Lyngdal sagði frá sígildri tónlist og hélst sig við 20. öldina eins og undanfarna föstudaga. Við töluðum þó um tónskáld sem samdi eins og 19. aldar maður, Rússann Reinhold Glière.
Tónlist:
Áshildur Haraldsdóttir, Atli Heimir Sveinsson - Dimmalimm : Intermezzo.
Sigrún Jónsdóttir - Fjórir kátir þrestir.
Jórunn Viðar, Þuríður Pálsdóttir - Að lesa og skrifa list er góð.
Jóipé x Króli - B.O.B.A..
%20rotate(-0.09)%22%2F%3E%3Cpath%20d%3D%22M12%2C0A12%2C12%2C0%2C0%2C0%2C0%2C12v0A12%2C12%2C0%2C0%2C0%2C12%2C24h0A12%2C12%2C0%2C0%2C0%2C12%2C0ZM9.62%2C19.43v-4H7.74v4H5l0-13a.87.87%2C0%2C0%2C1%2C.22-.55l1.1-1.13a.67.67%2C0%2C0%2C1%2C.55-.22H10.5a.7.7%2C0%2C0%2C1%2C.55.22l1.11%2C1.16a.82.82%2C0%2C0%2C1%2C.22.52l0%2C13Zm4.54%2C0%2C0-14.89h2.78V17.08h2.48v2.34Z%22%2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
07:30
08:30
Veðurstofa Íslands.
Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.
netfang: mannlegi@ruv.is
Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.
Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var María Reyndal leikstjóri og handritshöfundur. Annað kvöld verður leikritið Svikasögur frumsýnt á stóra sviði Borgarleikhússins en María samdi og leikstýrir verkinu. Við fórum með henni aftur í tímann, þegar höfundurinn og leikstjórinn vöknuðu til lífs hjá henni ungri að árum, unglingsárin á níunda áratugnum, árin í London og margt fleira.
Svo var matarspjallið með Sigurlaugu Margréti auðvitað á sínum stað í dag. Við rifjuðum upp skemmtileg, og stundum skrýtin, húsráð frá 1966 úr Eldhúsbókinni góðu. Sum af þeim standast tímans tönn en önnur ekki.
Tónlist í þættinum:
Einhvers staðar einhvern tíma aftur / Mannakorn (Magnús Eiríksson)
Careless Whisper / George Michael (George Michael & Andrew Ridgeley)
Rapper’s delight / The Sugarhill Gang (Nile Rodgers & Bernard Edwards)
UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR
Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.
Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.
Þorrablót Flateyringa komst í fréttir síðasta vetur. Vikuna eftir það fluttu fjölmiðlar fréttir af því að kvartað hefði verið undan hegðun Helga Jenssonar, lögreglustjóra á Vestfjörðum, á þorrablótinu til Nefndar um eftirlit með lögreglu
Fjallað er um mál Helga í þætti dagsins og rætt við Kolbrúnu Benediktsdóttur varahéraðssaksóknar um nefndina sem hefur eftirlit með störfum lögreglu.
Umsjón: Gréta Sigríður Einarsdóttir
Bryndís Björgvinsdóttir setur upp garðhanskana.
Í þáttunum er fræjum sáð og fróðleik um hvers kyns gróður mokað upp. Fjallað er um garða, skóga, umhirðu og græn svæði – og ekki síst gæðastundirnar í náttúrunni.
Í þættinum er fjallað um táknheim rósarinnar meðal annars út frá sögunni, hversdagsmenningu og pólitík. Rifjaðir eru upp atburðir úr fortíðinni þar sem rósir leika stórt hlutverk eins og sögufrægar rósblaðarigningar. Í seinni hluta þáttarins er kastljósinu beint sérstaklega að rósaættinni sem er fjölbreytt og finnst meðal annars í íslensku flórunni. Rætt er um runnamururnar sem skarta sínum oftast gulu blómum langt fram eftir hausti sem og þjóðarblómið holtasóley, maríustakk, fjalldalafífil, Ulleungreynir/Pálmareynir ‘Dodong’, hindber, brómber, hegg og fleira úr rósaætt.
Viðmælendur: Sverrir Gauti Svavarsson, Steinar Björgvinsson og Steinunn Garðarsdóttir.
Veraldarvefur tónlistarinnar. Lagasyrpur héðan og þaðan úr víðri veröld.
Við heyrum aftur sögurnar sem sagðar voru í þáttaröðinni Sögum af landi, sem var á dagskrá Rásar 1 frá árinu 2015-2023. Þar var flakkað um landið, rætt við fólk sem hafði sögur að segja, kynntir voru áhugaverðir staðir og fréttamál líðandi stundar skoðuð - oft með nýjum augum. Efni í þættina unnu frétta- og dagskrárgerðarfólk RÚV um allt land.
Umsjón: Gígja Hólmgeirsdóttir
Þáttur frá 5. nóvember 2017: Ævintýrin gerast víða. Í raun er allt lífið eitt stórt ævintýri ef maður hugsar út í það. það er bara spurning um að vera vakandi fyrir þeim. Í þessum þætti fáum við innsýn í þrennskonar ævintýri. Heimshornaflakk býður upp á mörg ævintýri, leikhúsið og tónlistin geta líka opnað gáttir inn í heim ævintýrana. Innslög í þáttinn unnu þau Birna Pétursdóttir, Dagur Gunnarsson og Jón Þór Kristjánsson.
Umsjón með endurliti: Gígja Hólmgeirsdóttir.
Útvarpsfréttir.
Vínil plata úr safninu dregin fram og spiluð í heild.
Vísindaskáldsöguhöfundurinn og kenningasmiðurinn Ursula K. Le Guin á vínil vikunnar að sinni, plötu sem hún gerði ásamt tónlistarmanninum Todd Barton sem hverfist í kringum Kesh þjóðflokkinn sem kemur fyrir í skáldsögu Le Guin, Always Coming Home. Platan: Music and Poetry of the Kesh er heimildaskráning - hálfgerð mannfræðirannsókn á þessum skáldaða þjóðflokki sem dvelur í Napa dalnum í Norður Kaliforníu í fjarlægri framtíð, í kjölfar heimsendis.
Eftir að hafa lifað af vistfræðilegar hamfarir af völdum viðstöðulausrar iðnvæðingar, hefur Kesh fólkið byggt upp friðsælt samfélag. Það hafnar stjórnkerfum og aðþrengdum kynjaskilgreiningum. Það viðheldur sjálfbærum íbúafjölda, varðveitir auðlindir, og rekur heilbrigt samfélag þar sem allir leggja sitt af mörkum til velferðar þess.
Skáldsagan sem gefin var út 1985 er sérlega metnaðarfull og inniheldur ýmis fylgigögn. Bókin sjálf er rúmlega fimm hundruð blaðsíður að lengd og inniheldur myndskreytingar af hljóðfærum og verkfærum, kort, orðabók, uppskriftir, ljóð, stafróf tilbúins tungumáls sem Le Guin bjó til til að geta samið söngtexta á öðru máli en ensku og, í fyrstu útgáfunum, snældu með „umhverfisupptökum“ og söngvum þessa ímyndaða fólks. Le Guin vildi heyra í fólkinu sem hún hafði skapað. Hún stofnaði til umfangsmikils samstarfs við vin sinn, Todd Barton, til að kalla fram andblæ þess og hefðir. Þessi snælda var endurútgefin á vínil 2018, stuttu eftir andlát Le Guin og er það platan sem sett verður á fóninn í dag.
A1 Heron Dance
A2 Twilight Song
A3 Yes-Singing
A4 Dragonfly Song
A5 A Homesick Song
A6 The Willows
A7 Lullaby - Lahela
B1 Long Singing
B2 The Quail Song
B3 A Teaching Poem
B4 A River Song
B5 Sun Dance Poem
B6 A Music of the Eighth House
Umsjón: Pétur Eggertsson
Púlsinn tekinn á menningarlífi landsins í lok viku. Rætt um menningu í vikunni sem er að líða, það sem er efst á baugi þessa stundina og framundan um helgina.
Umsjón: Júlía Margrét Einarsdóttir
Gestir Júlíu Margrétar að þessu sinni voru Sólveig Arnarsdóttir leikkonar, Vignir Rafn Valþórsson leikstjóri og Sverrir Norland rithöfundur. Rætt var um Gunnellu í Tjarnarbíói, Öld ímyndunaraflsins eftir Berg Ebba, hljómsveitina U2 og 79 af stöðinni. Menningarstofnanirnar Tjarnarbíó og Bíó Paradís voru mærðar og nútímalist sett í samhengi við gervigreind og einmanaleikann sem ákveðinn faraldur.
Fréttir
Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.
Brot úr Morgunvaktinni.
frá Veðurstofu Íslands
Dánarfregnir.
Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.
Umsjón: Jónatan Garðarsson.
Leikin eru lög sem hafa verið samin við ljóð ýmissa skálda en líka eitt lag þar sem textinn hefur verið íslenskaður. Fyrri hluta þáttarins hljóma lög við ljóð Jakobs Jóhannessonar Smára, en það eru lög við ljóðin Þrá, eftir Gunnar Þórðarson, Sjón eftir Edgar Smára Atlason, Til hennar eftir Halldór Laxness og Hraustir menn sem er þýðing Smára, eins og hann var kallaður, á enskum söngtexta. Síðan hljóma lögin Hjá lygnri móðu sem Jón Ásgeirsson samdi við ljóð Halldórs Laxness, Í síðasta sinn sem Þórir Sæmundsson samdi við ljóð Davíðs Stefánssonar, Aldrei flýgur hún aftur sem Magnús Þór Sigmundsson samdi við ljóð Þórbergs Þórðarsonar, Nótt sem Gunnar Þórðarson samdi við Nótt eftir Þorstein Erlingsson, Litli fuglinn sem Ólafur Þórarinsson samdi við ljóð Jóns Thoroddsen, Nóttin er mjúk sem Bjarni Hafþór Helgason samdi við ljóð Sigurðar Pálssonar og Ég heyri sem Sunna Gunnlaugsdóttir samdi við ljóð Jóns úr Vör.
Samantekt hvers þema (fimm þátta) úr örþáttaröðinni.
Upprifjun úr Uppástandi frá því í febrúar 2023. Ingibergur Þorkelsson, Magnea Tómasdóttir, Stefán Jónsson, Hreinn Valdimarsson og Edda Elísabet Magnúsdóttir fjalla um hlustun.
Gestur úr Mannlega þættinum talar um bækur.
Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Rán Tryggvadóttir, lögfræðingur og doktor í höfundarétti. Hún sagði okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Rán talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:
Ljóð Emily Dickinson
Berhöfða líf eftir Magnús Sigurðsson
Things in Nature Merly Grow e. Yiyun Li
Sálarljóð - úrval erlendra ljóða í þýðingu Atla Harðarsonar
Drag plóg þinn yfir bein hinna dauðu e. Olga Tokarczuk sem Árni Óskarsson íslenskaði
Handmaid’s Tale e. Margret Atwood
Gunnlaðarsaga e. Svövu Jakobsdóttur
Circe eftir Madeline Miller
- Endurflutt
Bryndís Björgvinsdóttir setur upp garðhanskana.
Í þáttunum er fræjum sáð og fróðleik um hvers kyns gróður mokað upp. Fjallað er um garða, skóga, umhirðu og græn svæði – og ekki síst gæðastundirnar í náttúrunni.
Í þættinum er fjallað um táknheim rósarinnar meðal annars út frá sögunni, hversdagsmenningu og pólitík. Rifjaðir eru upp atburðir úr fortíðinni þar sem rósir leika stórt hlutverk eins og sögufrægar rósblaðarigningar. Í seinni hluta þáttarins er kastljósinu beint sérstaklega að rósaættinni sem er fjölbreytt og finnst meðal annars í íslensku flórunni. Rætt er um runnamururnar sem skarta sínum oftast gulu blómum langt fram eftir hausti sem og þjóðarblómið holtasóley, maríustakk, fjalldalafífil, Ulleungreynir/Pálmareynir ‘Dodong’, hindber, brómber, hegg og fleira úr rósaætt.
Viðmælendur: Sverrir Gauti Svavarsson, Steinar Björgvinsson og Steinunn Garðarsdóttir.
- Endurflutt
Hljóðritun frá 1989
Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les.
Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. 4. bók - Á Snæfellsnesi. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1997
frá Veðurstofu Íslands
Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.
netfang: mannlegi@ruv.is
Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.
Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var María Reyndal leikstjóri og handritshöfundur. Annað kvöld verður leikritið Svikasögur frumsýnt á stóra sviði Borgarleikhússins en María samdi og leikstýrir verkinu. Við fórum með henni aftur í tímann, þegar höfundurinn og leikstjórinn vöknuðu til lífs hjá henni ungri að árum, unglingsárin á níunda áratugnum, árin í London og margt fleira.
Svo var matarspjallið með Sigurlaugu Margréti auðvitað á sínum stað í dag. Við rifjuðum upp skemmtileg, og stundum skrýtin, húsráð frá 1966 úr Eldhúsbókinni góðu. Sum af þeim standast tímans tönn en önnur ekki.
Tónlist í þættinum:
Einhvers staðar einhvern tíma aftur / Mannakorn (Magnús Eiríksson)
Careless Whisper / George Michael (George Michael & Andrew Ridgeley)
Rapper’s delight / The Sugarhill Gang (Nile Rodgers & Bernard Edwards)
UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR
Púlsinn tekinn á menningarlífi landsins í lok viku. Rætt um menningu í vikunni sem er að líða, það sem er efst á baugi þessa stundina og framundan um helgina.
Umsjón: Júlía Margrét Einarsdóttir
Gestir Júlíu Margrétar að þessu sinni voru Sólveig Arnarsdóttir leikkonar, Vignir Rafn Valþórsson leikstjóri og Sverrir Norland rithöfundur. Rætt var um Gunnellu í Tjarnarbíói, Öld ímyndunaraflsins eftir Berg Ebba, hljómsveitina U2 og 79 af stöðinni. Menningarstofnanirnar Tjarnarbíó og Bíó Paradís voru mærðar og nútímalist sett í samhengi við gervigreind og einmanaleikann sem ákveðinn faraldur.
- Endurflutt
Útvarpsfréttir.
Morgunútvarpið vekur hlustendur með glóðvolgum fréttum og snarpri umfjöllun um samfélagsmál. Umsjónarmenn eru Guðrún Dís Emilsdóttir og Atli Fannar Bjarkason.
Reykjalundur er ein mikilvægasta endurhæfingarstofnun landsins og órjúfanlegur hlekkur í heilbrigðisþjónustu. Á Reykjalundi njóta árlega á annað þúsund manns, af öllu landinu, endurhæfingar. En það eru blikur á lofti; reksturinn er fjársveltur og Björg Hákonardóttir, sviðsstjóri þjálfunar á Reykjalundi og Vignir Freyr Andersen, starfsmaður fasteigna komu í Morgunútvarpið og ræða við okkur um áskoranir sem fylgja því.
Nú styttist í vertíð hjá Sóla Hólm, einum af allra farsælustu skemmtikröftum þjóðarinnar. Golfsumarið er að renna sitt skeið og í nóvember fer hann af stað með sýninguna Jóli Hólm ásamt Halldóri Smárasyni tónlistarsnillingi og þrátt fyrir ótrúlegt framboð er allt að verða uppselt. En hvernig leggst törnin í okkar mann? Sóli kom til okkar.
Samkeppni um orku til stórnotenda hækkar verðið til almennings og þetta vilja þingmenn Framsóknar girða fyrir. Þau hafa lagt fram þingsályktunartillögu sem felur í sér að umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra leggi fram frumvarp sem tryggi orkuöryggi almennings og stuðli um leið að hagkvæmu og stöðugu verðlagi raforku til þessa hóps. Halla Hrund Logadóttir var á línunni og segir okkur frá þessu.
Einmanaleiki og vanlíðan hrjáir íslensk ungmenni samkvæmt nýjum lýðheilsuvísi sem kynntur var í vikunni. Þar kemur fram að 43% framhaldsskólanema meti andlega heilsu sína slæma. Slæmar fréttir sem koma þó ekki á óvart. Hvernig er verið að bregðast við þessari þróun? Dóra Guðrún Guðmundsdóttir er sviðsstjóri hjá landlækni kom til okkar í spjall.
Við förum yfir fréttir vikunnar með Eddu Sif Pálsdóttur og Tómasi Þór Þórðarsyni.
07:30
08:30
Létt spjall og lögin við vinnuna.
Gary Numan var hantekinn á flugvél, Wild Cherry er hóstasaft, Vitringarnir þrír mættu í spurningakeppni og þema Lagalista fólksins var bíó popp!
STJÓRNIN – Ég Lifi Í Voninni
FATBOY SLIM – Right Here, Right Now
WILD CHERRY – Play That Funky Music
FM BELFAST – Underwear
STEREO MC'S – Step It Up
STEINDI JR & BERNDSEN – Sogblettur
MR. MISTER – Kyrie
GARY NUMAN – Cars
CAKE – Never there
CAGE THE ELEPHANT – Beaches In Tennessee
BOZ SCAGGS – Lido Shuffle
HJÁLMAR – Saknaðarljóð
HLJÓMAR – Heyrðu Mig Góða
BIRNIR – Spurningar
TAME IMPALA – Loser
ÁSGEIR TRAUSTI EINARSSON – Heartbeat
PIXIES – Gigantic
PÁLL ÓSKAR – Stanslaust stuð
THE OFFSPRING – Self Esteem
NIK KERSHAW – The Riddle
BUBBI MORTHENS – Bíódagar
BILL MEDLEY & JENNIFER WARNES – (I've Had) The Time Of My Life
DUSTY SPRINGFIELD – Son of a Preacher Man
BJÖRGVIN HALLDÓRSSON – Sönn Ást
SÁLIN HANS JÓNS MÍNS – Sódóma
HAM – Partýbær
KENNY LOGGINS – Footloose
BERLIN – Take My Breath Away
IGGY POP – Lust For Life
QUARASHI VS. BOTNLEÐJA – Catch 22
GEORGE THOROGOOD AND THE DESTROYERS – Bad to the Bone
ENNIO MORRICONE – The good, the bad and the ugly
KNACK – My Sharona
PHIL OAKLEY AND GIORGIO MORODER – Together In Electric Dreams
RAY PARKER JR. – Ghostbusters
VALDIMAR GUÐMUNDSSON & MEMFISMAFÍAN – Okkar eigin Osló
THE ROLLING STONES – Can't You Hear Me Knocking
PRINS PÓLÓ – París Norðursins
Q LAZZARUS – Goodbye Horses
Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.
Poppland er vinur í raun og land án landamæra. Poppland er einn elsti og dáðasti tónlistarþáttur landsins. Umsjón: Lovísa Rut Kristjánsdóttir.
Útvarpsfréttir.
Þau Hrafnhildur Halldórsdóttir, Hólmfríður María Ragnhildardóttir og Rúnar Róbertsson halda landanum vel upplýstum um menn og málefni á leið úr vinnu. Þau fylgjast með fréttum og dægurmálum og spila nóg af góðri tónlist.
Fréttir
Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.
Léttir tónar óma úr eldhúsinu.
Fréttastofa RÚV.
Kletturinn sér um að koma þér í gírinn á föstudagskvöldum. Rokk er rauði þráðurinn í gegnum þáttinn í eins teygjanlegum skilningi og mögulegt er. Rokk, indie rokk, indie popp, dans-pönk, nýbylgja, alt-rokk, síðpönk og country verður á boðstólum í hrærigraut af stemmingu og straumum.
Umsjón: Karl Sölvi Sigurðsson.
Samkvæmis og gleðiþáttur á föstudagskvöldum þar sem Doddi litli leikur hressandi samkvæmispopp síðustu fimm áratuga og dansar með hlustendum inn í helgina.
