Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Er fólk með ADHD með ríkari sköpunargáfu en annað fólk? Að því vildi Margrét Snorradóttir starfsmaður Íslenskrar erfðagreiningar komast. Hún sat ekki við orðin tóm heldur rannsakaði málið. Margrét kom til okkar og sagði frá niðurstöðunum.

Arthúr Björgvin Bollason fjallaði einkum um Jürgen Habermas sem talinn er til merkustu hugsuða Þjóðverja síðustu áratugi. Habermas lést um helgina, 96 ára.

Í dag er dagur heilags Patreks, þjóðhátíðardagur Íra. Líklega eru fáir þjóðhátíðardagar jafn fyrirferðarmiklir alþjóðlega og fagnað jafn víða. Dagurinn er tileinkaður dýrlingi sem var uppi á fimmtu öld og boðaði kristna trú á Írlandi, en fátt er vitað um með vissu. Skrúðgöngur og hátíðahöld Patreki og írsku þjóðerni til heiðurs hófust í raun í Norður-Ameríku, og bárust þaðan til Írlands og síðan um heim allan. Vera Illugadóttir sagði frá.

Tónlist:

Adda Örnólfs - Vorkvöld.

Dubliners - Dirty old town.

ADHD - Ró ró.

Die anonyme Giddarischde - Palzied.

Barleycorn - The Blarney roses.

Furey Brothers and Davey Arthur - Ships in full sail.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Árni Már er listamaður og gallery eigandi og rekur Gallery Port við Kirkjusand.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: mannlegi@ruv.is

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Hvaða störf á fjármálamarkaði eru líkleg til að hverfa vegna gervigreindar og hvaða ný störf verða til og hvaða hæfni þarf starfsfólk helst að hafa í nánustu framtíð. Þessa viku fer fram ráðstefnan Viðskipti og vísindi hjá Viðskiptafræðideild Háskóla Íslands. Þar koma saman fræðafólk, sérfræðingar og stjórnendur úr atvinnulífinu til að ræða nokkur af heitustu viðfangsefnum viðskipta í dag, allt frá gervigreind og framtíð starfa til fjárfestinga og jafnréttis í atvinnulífinu. Hersir Sigurgeirsson prófessor í fjármálum við HÍ og Iða Brá Benediktsdóttir, aðstoðarforstjóri og framkvæmdastjóri hjá Arion banka, komu í þáttinn í dag.

Á morgun eru liðin hundrað ár frá fyrstu formlegu útvarpssendingunni hér á landi, en hún fór fram í Loftskeytastöðinni í Reykjavík þann 18. mars 1926 og hófst þá nýr kafli í íslenskri miðlunarsögu. Sigurður Harðarson, rafeindavirki og fjarskiptasérfræðingur hefur um áratuga skeið unnið að uppsetningu, viðhaldio gþróun fjarskiptakerfa víða um land auk varðveislu útvarpstækja og fjarskiptasögu á Íslandi. Hann kom til okkar í dag og með honum kom Anna Diljá Sigurðardóttir, sýningarstjóri sýningarinnar H.f. Útvarp - dagurinn sem útvarpið varð að veruleika. Við ræddum sem sagt við þau um sögu útvarps á Íslandi í útvarpi á Íslandi í dag.

Svo var það veðurspjallið með Einari Sveinbjörnssyni. Hann byrjaði á tíðarfarinu, en það hefur verið mikill gangur í veðrinu og við erum ekki alveg laus undan norðanáttinni og snjókomunni enn. Á fimmtudag hlánar nokkuð snögglega og frekari sviptingar er síðan að sjá áfram. Svo fór Einar með okkur aftur til ársins 1953, þegar mikil heræfing Atlantshafsbandalagsins fór eiginlega í vaskinn hér við land vegna veðurs. Hann rifjaði upp gamalt viðtal sem því tengist og ljóð eftir Jakobínu Sigurðardóttur skáldkonu um sama mál.

Tónlist í þættinum í dag:

Kling klang / Dátar (Þórir Baldursson, texti Ólafur Gaukur Þórhallsson)

Þú komst við hjartað í mér / Hjaltalín (Toggi, Sveinbjörn Bjarki Jónsson, texti Páll Óskar Hjálmtýsson)

Ljósvíkingur / Egill Ólafsson (Gunnar Þórðarson, texti Ólafur Haukur Símonarson)

Daybreak / Frank Sinatra & Tommy Dorsey and his Orchestra (Ferda Grofé)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Björgvin Franz Gíslason leikari talar um þolinmæði.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Formaður utanríkismálanefndar gerir ráð fyrir að síðari umræða um þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhald aðildarviðræðna að ESB verði eftir sveitarstjórnarkosningar í maí. Þingið hefur þá tvær vikur til að klára málið - eigi atkvæðagreiðslan að geta farið fram 29. ágúst.

Ísraelar segjast hafa drepið yfirmann öryggisráðs Írans. Hann birti í gær ákall til ríkja þar sem múslimar eru í meirihluta um stuðning gegn Bandaríkjunum og Ísrael.

Blóðugir og sárir minkar, sem sumir voru farnir að naga sig inn að beini vegna streitu og kvíða, sjást á myndum sem teknar voru í fyrra á þremur minkabúum af sex sem þá voru starfrækt.

Sjö voru handteknir í nótt fyrir líkamsárás á tvo menn í Reykjavík og verða yfirheyrðir í dag.

Enn er óvissustig vegna snjóflóðahættu á Norðurlandi og norðanverðum Vestfjörðum með tilheyrandi samgöngutruflunum. Rýma þurfti atvinnuhúsnæði í Skutulsfirði á ný í morgun.

Oddviti Miðflokksins í Múlaþingi er ósáttur við að fá ekki að leiða listann áfram í komandi sveitarstjórnarkosningum. Hann fullyrðir að biblíutilvitnanir sínar á sveitarstjórnarfundum séu ástæðan.

Íslenska kvennalandsliðið í körfubolta mætir Portúgal í undankeppni EM í kvöld.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Í Þetta helst í dag beinum við sjónum okkar að bardagaíþróttum - sem virðast vera í sókn hér á  landi - og bardagakvöldum sem vakið hafa athygli að undanförnu.

Viðmælendur:

Ragnar Baldursson, lögmaður

Steinunn Þórðardóttir, formaður Læknafélags Íslands

Þórarinn Hjartarson, hnefaleikaþjálfari

Kerfið er safnvarp margra ólíkra þáttaraða sem eiga það sameiginlegt að taka á mismunandi málefnum innan kerfisins hverju sinni.

Umsjón: Guðrún Hálfdánardóttir

Það þarf aðhald í skólakerfinu og skólastjórnendur þurfa að nýta niðurstöður Matsferilsins til að skoða hvað gangi ekki nægjanlega vel og hvernig sé hægt að stíga inn og veita aðstoð. Fagleg forysta, eða réttara sagt skortur á henni, er meðal þess sem er rætt um í öðrum þætti Kerfisins. Viðmælendur í þættinum eru Anna Kristín Sigurðardóttir og Auður Soffía Björgvinsdóttir. Tæknimaður er Lydía Grétarsdóttir.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Hér verður gluggan í ævisögu Jónu Sigríðar Jónsdóttur (1899-1997) sem varð svo fræg fyrir hestamennsku og hestaferðir að hún var jafnan kölluð Trippa Sigga. Hér segir þó fyrst og fremst af uppeldi hennar fram að fermingu en hún ólst upp á Snæfellsnesi og bjó við vægast sagt misjafnt atlæti í æsku. Meðal annars var henni stranglega bannað að læra landafræði.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Dómur kallast sýning Finns Arnars Arnarssonar í Ásmundarsafni, þar sem hann hefur búið í tjaldi síðustu vikur og varið dögunum í að mála kúlulaga hvelfinguna á eftri hæð safnsins. Finnur er nýfluttur úr tjaldinu en vistarverurnar standa eftir sem vitnisburður um líf listamannsins og í kúlunni birtast okkur hugmyndir um karlmennsku og hlutverk okkar í jarðvistinni. Við lítum við í síðari hluta þáttar, en hefjum leikinn fyrir norðan, þar sem Ljóðaklúbbur Akureyrar undirbýr Ljóðamót kvöldsins í fornbókabúðinni Svörtum bókum. Þá rýnir Katla Ársælsdóttir í leiksýninguna Mömmó, sem frumsýnd var í Borgarleikhúsinu fyrir helgi.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Um þessar mundir má sjá í kvikmyndahúsum þrjár myndir með þremur mismunandi Skarsgård í aðalhlutverkum. Hinn 74 ára Stellan leikur í norsku óskarsmyndinni Affeksjonsverdi, elsti sonur hans Alexander leikur í BDSM-homma-rómantíkinni Pillion og annar sonur, Bill, leikur í spennumynd leikstjórans Gus Van Sant, Dead Man's Wire. Reyndar eru allt í allt sex synir Stellans Skarsgård virkir í leiklistinni. Við forvitnumst um þessa miklu leikarafjölskyldu.

Ástin er formlega orðinn faraldur. Eiríkur Örn Norðdahl fjallar um það hvernig ástarsagan, það sem á ensku er kallað romance novel, er smám saman að leggja undir sig heiminn.

Og svo kíkjum við á Kabarett í Þjóðleikhúskjallaranum.

Leikhópur ókunnuga fólksins í leikstjórn Bjarts Örns Bachmann frumsýnir Kabarett næstkomandi föstudag. Söngleikurinn er byggður á leikriti sem er byggt á endurminningum frá Berlinarárum ungs rithöfundar. Weimar lýðveldið er við það að líða undir lok, Adolf Hitler er vinsæll pólitíkus, hægrimenn og vinstrimenn berjast á götum úti, samtímis dunar jazzinn í klúbbum borgarinnar.

Fréttir

Fréttir

Bandaríkjaforseti segist hvorki þurfa né vilja aðstoð annarra ríkja við að tryggja öryggi flutningaskipa um Hormússund vegna mögulegra árása Írana. Hann hefur síðustu daga beðið nokkur ríki um aðstoð við dræmar undirtektir.

Innviðir væru helsta skotmarkið ef árás yrði gerð á landið að sögn utanríkisráðherra. Stjórnvöld verði að vinna með einkageiranum að því að efla áfallaþol samfélagsins.

Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur lagt hald á fimm bíla vegna gruns um brot á tollalögum og skjalafals. Talið er að bílarnir hafi verið teknir í sundur og verið sagðir nýttir í varahluti.

Óvissustig vegna snjóflóðahættu er enn í gildi á Norðurlandi og norðanverðum Vestfjörðum.

Búist er við að almyrkvi á sólu í ágúst laði fjölda ferðamanna að Látrabjargi. Unnið er að skipulagningu til að bregðast við og styrkja innviði.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Hækkanir á flugfargjöldum og olíu knýja verðbólgu áfram að mati greinenda hjá Arion banka sem búast við því að stýrivextir haldist óbreyttir á morgun. Skiptar skoðanir eru hjá spámönnum bankanna um hvort vextir Seðlabankans hækki eða verði samir áfram.

Það hefur verið óvissuástand vegna snóflóðahættu á Tröllaskaga og Vestfjörðum meira og minna í tæpa viku. Á fimmtudag snjóaði mikið í norðaustanátt og þá tóku að falla snjóflóð. Síðan hvessti á sunnudag og þá safnaðist snjór fyrir í hlíðum og lægðum og mörg snjóflóð féllu aftur.

Í lok janúar gaf héraðssaksóknari út sextíu ákærur fyrir brot gegn valdstjórninni. Tiltek segir saksóknari hjá embættinu. Oftast eru það lögreglumenn sem verða fyrir barðinu á ofbeldi en líka læknir, hjúkrunarfræðingur, starfsmaður barnaverndar og fangavörður

Nokkur vel valin lög

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Tónleikur er þáttur um tónlistarstefnur og tónlistarfræði, tónlistarmenn, tónskáld og tónlistarflytjendur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Áður á dagskrá veturinn 2008-2009

Í Tónleik að þessu sinni verður rætt um þróun tónlistar frá upphafi klassíkur til upphafs módernisma 20. aldarinnar og leiknir strengjakvartettar frá þrem ólíkum tímabilum. Fyrst verða leiknir fjórir þættir af fimm úr strengjakvartett í Es-dúr op. 0 eftir Joseph Haydn frá árinu 1757, einn af alfyrstu kvartettum sem samdir voru, síðan verða leiknir tveir þættir úr strengjakvartett op. 127 eftir Ludwig van Beethoven, sem líka er í Es-dúr og var frumfluttur 6. mars árið 1825. Hann er frá hátindi klassíska tímabilsins, en þó eru mikil umbrot í verkinu sem vísa fram til rómantíkur og jafnvel lengra. Að síðustu verður leikið hundrað ára gamalt módernískt verk, það eru Fimm þættir fyrir strengjakvartett op. 5 eftir Anton Webern – allt strengjakvartettar en tónlistin og tónhugsunin er gerólík.

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistin í þættinum:

Fjarri mér myrkviði eftir Erík Stephensen. Flytjendur: Horn: Asbjørn Bruun, Emil Friðfinnsson, Maximilian Riefellner, Stefán Jón Bernharðsson ; Básúnur: David Bobroff, Jón Arnar Einarsson, Sigurður Þorbergsson. Stjórnandi: Högni Egilsson.

Útgefið 2025 á plötunni Eirrek.

Fantasy úr verkinu Fantasy and Clockwork (2022/2023) eftir Snorra Sigfús Birgisson. Snorri Sigfús leikur sjálfur á píanó.

Verkið tileinkar tónskáldið Hreini Friðfinnssyni (1943–2023).

Verkið var frumflutt í Amsterdam á áttræðisafmæli hans 19. febrúar 2023. Höfundur lék á píanóið.

Un sospiro úr Konsertetýðu nr.3 í Des-dúr eftir Franz Liszt. Halldór Haraldsson leikur á píanó. Hljóðritað í Sölvhóli, Lisaháskóla Íslands 18.- 21. júní 2014. Útgefið 2014 á plötunni Píanóhugleiðingar = Piano meditations.

Heilsa þér, Kjarval (2014) eftir Pál Guðmundsson frá Húsafelli. Textann samdi Páll Guðmundsson frá Hjálmsstöðum. Snorri Sigfús Birgisson útsetti. Flytjendur: Kammerkór Suðurlands; Hilmar Örn Agnarsson, stjórnandi; Páll Guðmundsson, flauta; Frank Aarnink, steinaspil (stoneharp). Hljóðritað á Listahátíð Reykjavíkur 2014.

Sónata fyrir selló og píanó eftir Claude Debussy.

Þættir verksins eru eftirfarandi:

Prologue

Sérénade

Finale

Hafliði Hallgrímsson leikur á selló og Robert Bottone á píanó.

Upptaka, Austurbæjarbíó, 5.01.1974

Tvær útsetningar eftir Jónas Ingimundarson:

Ei glóir æ á grænum lauki, þjóðlag sem er sungið við vísu eftir Sveinbjörn Egilsson. Sigríður Ósk Kristjánsdóttir mezzósópran og Hallveig Rúnarsdóttir syngja hér tvísöng. Hrönn Þráinsdóttir leikur á píanó.

Ljúflingsljóð, eftir Ingunni Bjarnadóttur við þjóðvísu. Sigríður Ósk Kristjánsdóttir syngur. Hrönn Þráinsdóttir leikur á píanó.

Útgefið á plötunni Með vorið í höndunum - sönglög og útsetningar, sem kom út árið 2022.

Scherzo con moto, þriðji þáttur af fjórum úr Sonatinu, op.71 nr. 3 í D-dúr eftir Mauro Giuliani. Svanur Davíð Vilbergsson leikur á gítar.

Skáldsaga Halldórs Laxness um hinn 18 ára gamla Stein Elliða kom út árið 1927 þegar Halldór var sjálfur 25 ára gamall.

Þessi saga um leit ungs manns að eigin lífsskoðunum þótti marka tímamót í íslenskri bókmenntasögu.

Valdimar Örn Flygenring las söguna fyrir útvarpið árið 1991.

Í 5., 6. og 34. lestri les Bára Lyngdal Magnúsdóttir ásamt Valdimar Erni og í 7. og 8. lestri les Guðrún S. Gísladóttir ásamt Valdimar.

frá Veðurstofu Íslands

Svanhildur Óskarsdóttir les sálmana í hljóðritun frá árinu 1998.

Árið 1944 var tekinn upp sá siður hjá Ríkisútvarpinu að lesa alla Passíusálma Hallgríms Péturssonar á föstunni.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: mannlegi@ruv.is

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Hvaða störf á fjármálamarkaði eru líkleg til að hverfa vegna gervigreindar og hvaða ný störf verða til og hvaða hæfni þarf starfsfólk helst að hafa í nánustu framtíð. Þessa viku fer fram ráðstefnan Viðskipti og vísindi hjá Viðskiptafræðideild Háskóla Íslands. Þar koma saman fræðafólk, sérfræðingar og stjórnendur úr atvinnulífinu til að ræða nokkur af heitustu viðfangsefnum viðskipta í dag, allt frá gervigreind og framtíð starfa til fjárfestinga og jafnréttis í atvinnulífinu. Hersir Sigurgeirsson prófessor í fjármálum við HÍ og Iða Brá Benediktsdóttir, aðstoðarforstjóri og framkvæmdastjóri hjá Arion banka, komu í þáttinn í dag.

Á morgun eru liðin hundrað ár frá fyrstu formlegu útvarpssendingunni hér á landi, en hún fór fram í Loftskeytastöðinni í Reykjavík þann 18. mars 1926 og hófst þá nýr kafli í íslenskri miðlunarsögu. Sigurður Harðarson, rafeindavirki og fjarskiptasérfræðingur hefur um áratuga skeið unnið að uppsetningu, viðhaldio gþróun fjarskiptakerfa víða um land auk varðveislu útvarpstækja og fjarskiptasögu á Íslandi. Hann kom til okkar í dag og með honum kom Anna Diljá Sigurðardóttir, sýningarstjóri sýningarinnar H.f. Útvarp - dagurinn sem útvarpið varð að veruleika. Við ræddum sem sagt við þau um sögu útvarps á Íslandi í útvarpi á Íslandi í dag.

Svo var það veðurspjallið með Einari Sveinbjörnssyni. Hann byrjaði á tíðarfarinu, en það hefur verið mikill gangur í veðrinu og við erum ekki alveg laus undan norðanáttinni og snjókomunni enn. Á fimmtudag hlánar nokkuð snögglega og frekari sviptingar er síðan að sjá áfram. Svo fór Einar með okkur aftur til ársins 1953, þegar mikil heræfing Atlantshafsbandalagsins fór eiginlega í vaskinn hér við land vegna veðurs. Hann rifjaði upp gamalt viðtal sem því tengist og ljóð eftir Jakobínu Sigurðardóttur skáldkonu um sama mál.

Tónlist í þættinum í dag:

Kling klang / Dátar (Þórir Baldursson, texti Ólafur Gaukur Þórhallsson)

Þú komst við hjartað í mér / Hjaltalín (Toggi, Sveinbjörn Bjarki Jónsson, texti Páll Óskar Hjálmtýsson)

Ljósvíkingur / Egill Ólafsson (Gunnar Þórðarson, texti Ólafur Haukur Símonarson)

Daybreak / Frank Sinatra & Tommy Dorsey and his Orchestra (Ferda Grofé)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Um þessar mundir má sjá í kvikmyndahúsum þrjár myndir með þremur mismunandi Skarsgård í aðalhlutverkum. Hinn 74 ára Stellan leikur í norsku óskarsmyndinni Affeksjonsverdi, elsti sonur hans Alexander leikur í BDSM-homma-rómantíkinni Pillion og annar sonur, Bill, leikur í spennumynd leikstjórans Gus Van Sant, Dead Man's Wire. Reyndar eru allt í allt sex synir Stellans Skarsgård virkir í leiklistinni. Við forvitnumst um þessa miklu leikarafjölskyldu.

Ástin er formlega orðinn faraldur. Eiríkur Örn Norðdahl fjallar um það hvernig ástarsagan, það sem á ensku er kallað romance novel, er smám saman að leggja undir sig heiminn.

Og svo kíkjum við á Kabarett í Þjóðleikhúskjallaranum.

Leikhópur ókunnuga fólksins í leikstjórn Bjarts Örns Bachmann frumsýnir Kabarett næstkomandi föstudag. Söngleikurinn er byggður á leikriti sem er byggt á endurminningum frá Berlinarárum ungs rithöfundar. Weimar lýðveldið er við það að líða undir lok, Adolf Hitler er vinsæll pólitíkus, hægrimenn og vinstrimenn berjast á götum úti, samtímis dunar jazzinn í klúbbum borgarinnar.