Miðnæturfréttir.

Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Alþjóðamálin voru áfram til umfjöllunar og gestur okkar í dag var Davíð Stefánsson, formaður Varðbergs - samtaka um vestræna samvinnu og alþjóðamál. Í ljósi atburða og yfirlýsinga síðustu daga ræddum við um framtíð Atlantshafsbandalagsins og vestrænnar samvinnu, og stöðu Íslands í umheiminum.

Svo var rætt um tækjabúnað heilbrigðisstofnana úti um landið. Þær fá samtals 77 milljónir nú í byrjun árs til að endurnýja tæki. Tæpur helmingur fjárins fer í kaup á varaaflsstöðvum. Í tilkynningu frá heilbrigðisráðuneytinu segir að víða sé uppsöfnuð innviðaskuld. Við töluðum við Jón Helga Björnsson, forstjóra heilbrigðisstofnunar Norðurlands, um þessa uppsöfnuðu skuld; um tækjakost og tækjaskort.

Umfjöllun um sígilda tónlist var svo á sínum stað. Í dag gerði Magnús Lyngdal skil stefi sem talið er að hafi fyrst komið fram á þrettándu öld og hefur gengið í gegnum tónlistarsöguna allar götur síðan. Dies Irae nefnist það; við heyrðum það meðal annars í meðförum Benediktsmúnka, Chicago-sinfóníunnar og Vladimirs Ashkenazys.

Tónlist:

Joan Baez - Diamonds and rust.

June McDoom, Kate Davie - Take this stone.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Í þættinum eru atburðir og málefni líðandi stundar skoðaðir í ljósi sögunnar. Umsjón: Vera Illugadóttir.

Fyrsti þáttur um sögu Sómalíu.

Umsjón: Halldóra Björnsdóttir.

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: mannlegi@ruv.is

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Föstudagsgestirnir okkar að þessu sinni voru hjónin Bergþóra Guðnadóttir hönnuður og Jóel Pálsson tónlistarmaður. Þau reka íslenska hönnunarfyrirtækið Farmers Market sem fagnaði 20 ára afmæli í lok síðasta árs. Við kynntumst þeim betur í þættinum og fengum að heyra frá því hver aðdragandinn var að því að þau fóru saman í stofnun hönnunarfyrirtækisins, hvernig tónlistin var nauðsynleg rekstrinum fyrst um sinn. Við fengum líka að vita hvernig tónlistin kom inn í líf Jóels og svo hönnunin hjá Bergþóru og hvernig þetta blandaðist allt saman.

Matarspjallið var svo auðvitað á sínum stað og í dag fletti Sigurlaug Margrét í gegnum gamla góða matreiðslubók sem heitir Eftir kenjum kokksins, bók með uppskriftum Rúnars Marvinssonar. Þar var auðvitað fiskur fyrirferðamikill en líka fleira góðgæti.

Tónlist í þættinum:

Tíu dropar / Moses Hightower (Moses Hightower, texti Andri Ólafsson og Steingrímur Karl Teague)

Fjalladrottning móðir mín (Blessuð sértu sveitin mín) / Hljómsveit Jóels Pálssonar (Bjarni Þorsteinsson, ljóð Sigurður Jónsson)

Something About the Cat / Henry Mancini og hljómsveit (Henry Mancini)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Uppástand. Þema: Inngilding. Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir verkefnastjóri á menntavísindasviði Háskóla Íslands og femíniskur aktívisti

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Inga Sæland boðar miklar breytingar á lestrarkennslu. Hún tekur við embætti mennta- og barnamálaráðherra. Ríkisstjórnin situr vinnufund á Þingvöllum þar sem öryggis- og varnarmál verða helsta mál á dagskrá.

Spennan eykst enn á Grænlandi. Trump Bandaríkjaforseta ítrekaði en og aftur í gær að hann vildi færa Grænland undir bandaríska stjórn.

Flugvél Landhelgisgæslunnar hélt af stað til Sviss í morgun með allan lager Kerecis til sáraígræðslu. Vörurnar verða notaðar til meðferðar á þeim sem særðust í stórbrunanum á nýársnótt.

Umdeildur fríverslunarsamningur Evrópusambandsins við ríki í Suður-Ameríku var samþykktur af hálfu aðildarríkja ESB í dag. Samningurinn er umdeildur meðal ESB-ríkja og hefur verið í bígerð í aldarfjórðung.

280 milljóna króna tap var á rekstri Reykjalundar á nýliðnu ári og staða félagsins er erfið. Mygla hefur áhrif á starfsfólk og sjúklinga og kallar á dýrar viðgerðir.

Stjórnvöld í Íran klipptu á samband landsins við umheiminn til að að hefta útbreiðslu langvinnra mótmæla.

Það gæti reynst erfitt fyrir Bandaríkjamenn að sýna fram á lögmæti þess að hafa tekið yfir rússneska olíuskipið Marinera, að mati hafréttarsérfræðings.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Svana Helen Björnsdóttir, forstjóri Reykjalundar í Mosfellsbæ, segir að staða Reykjalundar sé erfið. Hallarekstur var upp á 280 milljónir í fyrra. Svana tók við forstjórastarfinu á endurhæfingarstofnuninni í nóvember.

Mygla er í húsnæði stofnunarinnar sem í og nærliggjandi íbúðarhúsi fyrir sjúklinga og starfsmenn. Þessi mygla hefur haft slæm áhrif á bæði starfsmenn og eins sjúklinga á Reykjalundi. SÍBS hefur ekki lengur efni á að reka húsnæðið og kallar Svana eftir greiðslum frá ríkinu til þess.

Talsverður kurr hefur verið meðal starfsmanna Reykjalundur vegna stöðu félagsins og uppsagna hjá félaginu.

Hver er staða Reykjalundar? Svana Helen Björnsdóttir svarar því.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: samfelagid@ruv.is

Konukot, neyðarskýli fyrir heimilislausar konur, opnaði á nýjum stað í Ármúla í gær. Skýlið hafði verið til húsa í Eskihlíð í um tvo áratugi en nýja húsið er stærra og hentar betur þörfum starfseminnar. Þetta eru mikil tímamót fyrir Konukot og Rótina, félagssamtökin sem reka Konukot, og Kristín I. Pálsdóttir, framkvæmdastýra Rótarinnar ætlar að setjast hjá okkur í upphafi þáttar og segja okkur hvað þetta hefur í för með sér.

En það er sífellt erfiðara að greina á milli hvers er satt og logið á samfélagsmiðlum; talað er um vaxandi upplýsingaóreiðu og hugtök eins og netsvik, falsfréttir og rangupplýsingar heyrast gjarnan í þessu samhengi og gervigreindin virðist bara ætla að gera illt verra. Haukur Brynjarsson, og Skúli Bragi Geirdal frá Netvís ætla að kíkja til okkar og fjalla um þetta.

Og í lok þáttar ætlar Bára Grímsdóttir, formaður kvæðamannafélagsins Iðunnar, að heimsækja okkur og fara yfir kvæðamálin. Fyrsti viðburður ársins hjá félaginu verður haldinn í kvöld, þar sem gestir geta kveðist á og fræðst um forna vætti og lírukassa.

Tónlist úr þættinum:

Dina Ögon - Milton.

Oyama hljómsveit - The Bookshop.

David Bowie - Breaking Glass

Veraldarvefur tónlistarinnar. Lagasyrpur héðan og þaðan úr víðri veröld.

Við heyrum aftur sögurnar sem sagðar voru í þáttaröðinni Sögum af landi, sem var á dagskrá Rásar 1 frá árinu 2015-2023. Þar var flakkað um landið, rætt við fólk sem hafði sögur að segja, kynntir voru áhugaverðir staðir og fréttamál líðandi stundar skoðuð - oft með nýjum augum. Efni í þættina unnu frétta- og dagskrárgerðarfólk RÚV um allt land.

Umsjón: Gígja Hólmgeirsdóttir

Þáttur frá 6. nóvember 2016: Þátturinn í dag er tileinkaður furðusögum, skrímslum og fyrirbærum sem erfitt er að festa hendur á. Hvernig verða draugasögur til? Er líklegt að slíkar sögur verði til með sama hætti í dag? Rætt er við sálarrannsakendur, næmt fólk og skrímslafræðing.

Dagskrárgerð: Halla Ólafsdóttir, Rögnvaldur Már Helgason og Dagur Gunnarsson.

Umsjón með endurliti: Gígja Hólmgeirsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Vínil plata úr safninu dregin fram og spiluð í heild.

Vínill vikunnar er platan Sirius með írsku hljómsveitinni Clannad sem út kom árið 1987. Platan var nokkuð umdeild á sínum tíma og þótti sveitin fara þar töluvert langt frá sínum keltneska tónlistararfi og færast nær amerískum áhrifum.

Platan inniheldur 10 lög.

Hlið 1:

In Search of a Heart

Second Nature

Turning Tide

Skellig

Stepping Stone

Hlið 2:

White Fool - ásamt Steve Perry

Something to Believe In - ásamt Bruce Hornsby

Live and Learn

Many Roads

Sirius

Umsjón: Hulda G. Geirsdóttir

Rætt um menningarvikuna sem er að líða og það sem er efst á baugi og framundan um helgina.

Gestir Júlíu Margrétar Einarsdóttur að þessu sinni eru þeir Valur Grettisson fjölmiðlamaður, Halldór Guðmundsson rithöfundur og formaður Þjóðleikhúsráðs og Vilhjálmur B Bragason leikhúsmaður og vandræðaskáld. Til umræðu var Óristeia, jólafrumsýning Þjóðleikhússins og Danska konan eftir Benedikt Erlingsson sem sýnd er á RÚV. Gestir þáttarins mæla með dróttkvæðum, kvikmyndinni Train dream og nýjustu ljóðabók Hallgríms Helgasonar, Drungabrim í dauðum sjó.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Brot úr Morgunvaktinni.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Leikin eru nokkur lög sem hafa verið samin við ljóð Þórarins Eldjárns og líka einn þýddur söngtexti. Ragnheiður Gröndal syngur lag við ljóði Farfuglar, Sigríður Eyþórsdóttir syngur Vorið vill ekki koma og Gestagangur. Ólafía Hrönn Jónsdóttir flytur lagið Guðjón og Hörður Torfason Guðjón bakvið tjöldin. Þokkabót flytur lag við ljóðið Sveinbjörn Egilsson og annað við Möwekvæði. Valdimar Guðmundsson syngur lag Jóels Pálssonar við ljóðið Fundarboð og Selma Rán Lima og Jakob van Ooserhout syngja Kveðjusönginn úr leikritinu um Línu Langsokk. Ingi Gunnar Jóhannsson og Katla Margrét Þorgeirsdóttir syngja lagið um Latasta hund í heimi, Eggert Þorleifsson syngur Harmsöng Tarsans og Þursaflokkurinn flytur lagið Gegnum holt og hæðir. Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Samantekt hvers þema (fimm þátta) úr örþáttaröðinni.

Upprifjun úr Uppástandi frá því í maí 2022. Bryndís Björnsdóttir, Kristlín Dís Ingilínardóttir, Melkorka Ólafsdóttir og Bjarndís Helga Tómasdóttir fjalla um hlýðni.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: samfelagid@ruv.is

Konukot, neyðarskýli fyrir heimilislausar konur, opnaði á nýjum stað í Ármúla í gær. Skýlið hafði verið til húsa í Eskihlíð í um tvo áratugi en nýja húsið er stærra og hentar betur þörfum starfseminnar. Þetta eru mikil tímamót fyrir Konukot og Rótina, félagssamtökin sem reka Konukot, og Kristín I. Pálsdóttir, framkvæmdastýra Rótarinnar ætlar að setjast hjá okkur í upphafi þáttar og segja okkur hvað þetta hefur í för með sér.

En það er sífellt erfiðara að greina á milli hvers er satt og logið á samfélagsmiðlum; talað er um vaxandi upplýsingaóreiðu og hugtök eins og netsvik, falsfréttir og rangupplýsingar heyrast gjarnan í þessu samhengi og gervigreindin virðist bara ætla að gera illt verra. Haukur Brynjarsson, og Skúli Bragi Geirdal frá Netvís ætla að kíkja til okkar og fjalla um þetta.

Og í lok þáttar ætlar Bára Grímsdóttir, formaður kvæðamannafélagsins Iðunnar, að heimsækja okkur og fara yfir kvæðamálin. Fyrsti viðburður ársins hjá félaginu verður haldinn í kvöld, þar sem gestir geta kveðist á og fræðst um forna vætti og lírukassa.

Tónlist úr þættinum:

Dina Ögon - Milton.

Oyama hljómsveit - The Bookshop.

David Bowie - Breaking Glass

Kaflar úr bók Ólafs Ólafssonar kristniboða

Helgi Elíasson bankaútibstj. las árið 1977

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: mannlegi@ruv.is

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Föstudagsgestirnir okkar að þessu sinni voru hjónin Bergþóra Guðnadóttir hönnuður og Jóel Pálsson tónlistarmaður. Þau reka íslenska hönnunarfyrirtækið Farmers Market sem fagnaði 20 ára afmæli í lok síðasta árs. Við kynntumst þeim betur í þættinum og fengum að heyra frá því hver aðdragandinn var að því að þau fóru saman í stofnun hönnunarfyrirtækisins, hvernig tónlistin var nauðsynleg rekstrinum fyrst um sinn. Við fengum líka að vita hvernig tónlistin kom inn í líf Jóels og svo hönnunin hjá Bergþóru og hvernig þetta blandaðist allt saman.

Matarspjallið var svo auðvitað á sínum stað og í dag fletti Sigurlaug Margrét í gegnum gamla góða matreiðslubók sem heitir Eftir kenjum kokksins, bók með uppskriftum Rúnars Marvinssonar. Þar var auðvitað fiskur fyrirferðamikill en líka fleira góðgæti.

Tónlist í þættinum:

Tíu dropar / Moses Hightower (Moses Hightower, texti Andri Ólafsson og Steingrímur Karl Teague)

Fjalladrottning móðir mín (Blessuð sértu sveitin mín) / Hljómsveit Jóels Pálssonar (Bjarni Þorsteinsson, ljóð Sigurður Jónsson)

Something About the Cat / Henry Mancini og hljómsveit (Henry Mancini)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Rætt um menningarvikuna sem er að líða og það sem er efst á baugi og framundan um helgina.

Gestir Júlíu Margrétar Einarsdóttur að þessu sinni eru þeir Valur Grettisson fjölmiðlamaður, Halldór Guðmundsson rithöfundur og formaður Þjóðleikhúsráðs og Vilhjálmur B Bragason leikhúsmaður og vandræðaskáld. Til umræðu var Óristeia, jólafrumsýning Þjóðleikhússins og Danska konan eftir Benedikt Erlingsson sem sýnd er á RÚV. Gestir þáttarins mæla með dróttkvæðum, kvikmyndinni Train dream og nýjustu ljóðabók Hallgríms Helgasonar, Drungabrim í dauðum sjó.